Don Cherry - ''Βirdboy''

Θυμάμαι πως όταν πρωτάκουσα τον Don Cherry είχα μαγευτεί από την ποιότητα και τα χρώματα των ήχων του. Μουσικός-κυρίως τρομπετίστας, με απίστευτες δυνατότητες και ικανότητες, που κινήθηκε σε  πρωτοπόρα μονοπάτια αναζήτησης νέων μουσικών δρόμων μέσα από τα ταξίδια του σε διάφορους πολιτισμούς. Χαρακτηριστικές οι συνεργασίες του με τους Ινδούς μουσικούς που άφησαν πολλές ηχογραφήσεις πειραματικών ήχων και μελωδιών. 

Η αφορμή που παίρνω είναι από το ''BirdBoy'' το οποίο περιέχεται στο σιντί του με τίτλο ''MULTIKULTI'' και το οποίο ηχογραφήθηκε το 1989 κυκλοφορώντας το 1990 για το label της Α&M Records. Παίζουν οι Don Cherry τρομπέτα,ο John L.Price κάνει το drum programming, o David Cherry είναι στο συνθεσάιζερ και ο Mark Loudon Sims στο μπάσο.

don_cherry_-_multikulti_-_birdboy.mp3

Found at: http://www.filestube.com

Για τον Don ειπώθηκε, σε σχέση με τις μουσικές ικανότητές του, πως μπορούσε να παίξει ο,τιδήποτε μπορούσε να βγάλει ήχο! Έγινε κυρίως όμως γνωστός σαν τρομπετίστας. Τον θυμόμαστε να παίζει  την πολύ μικρή σε μέγεθος (τσέπης) τρομπέτα του,γνωστή και σαν pocket-trumpet ,η οποία διακρίνεται στο εξώφυλλο του δίσκου του ''Multikulti''.

Η αγαλλίαση του ποιητή όταν προσεγγίζει σχεδόν την κατάσταση του μουσικού

Ο Πωλ Βαλερύ γράφει τον Απρίλιο του 1891 απευθυνόμενος προς τον Αντρέ Ζιντ: ''Βρίσκομαι βυθισμένος ολόκληρος στον Λόεγκριν...Αυτή η μουσική θα μ΄οδηγήσει καθώς φαίνεται στο να πάψω να γράφω. Ήδη πολλές δυσκολίες με σταματούν. Ο Νάρκισσος υπήρξε φωνή βοώντος εν τη ερήμω...Να είσαι τόσο μακριά από το όνειρό σου...Και ύστερα ποιά γραμμένη σελίδα μπορεί να φθάσει το ύψος που έχουν κάποιες νότες που συνιστούν το κεντρικό μοτίβο του Γκράαλ;''.

Η μουσική λοιπόν περικλείει το λόγο στη δική της πιο περιεκτική σύνταξη και έτσι έχει το πάνω χέρι στη συναλλαγή αυτή. Κι αυτό γιατί ό,τι δεν είναι τελείως φανερό στη θεωρία γίνεται έκδηλο στην πραγματικότητα. Προσβλέποντας στη σύνθεση, ή ακριβέστερα στην οργανική συνύπαρξη, η γλώσσα χάνει τη δικαιοδοσία της έλλογης διατύπωσης, του προσδιορισμού διαμέσου ελεγχόμενης δομής, που αποτελεί την καθαυτό ικανότητά της.

Η ιδέα δηλαδή οτι η μουσική ε ί ν α ι βαθύτερη, περιεκτικότερη από τη γλώσσα, οτι αναδύεται άμεσα από τις πηγές της ύπαρξής μας, δεν έχει χάσει τη σημασία της και τη μαγεία της.

Υπάρχει μία γενική εντύπωση, αν και μέχρι στιγμής αόριστα διατυπωμένη, κάποιας εξάντλησης των λεκτικών πόρων στον μοντέρνο πολιτισμό, ενός εκφυλισμού και μιας απαξίωσης του λόγου στις μαζοκουλτούρες και στη μαζοπολιτική της εποχής. Τι άλλο θα είχε να πει κανείς πάνω σ΄αυτό; Πως μπορεί αυτό που είναι αρκετά πρωτότυπο και ξεχωριστό ώστε να αξίζει να ειπωθεί, να βρει απήχηση μέσα στη χλαπαταγή του λεκτικού πληθωρισμού; Ο λόγος, ειδικά στις διαδοχικές τυπογραφικές μορφές του, ίσως έχει γίνει ένας ατελής, εφήμερος κώδικας. Μόνο η μουσική μπορεί να εκπληρώσει τις δύο απαιτήσεις ενός πραγματικά αυστηρού επικοινωνιακού ή σημειολογικού συστήματος: Να είναι μοναδικό καθεαυτό (μη μεταφράσιμο σε κάτι άλλο) κι ωστόσο άμεσα κατανοητό. Έτσι υποστηρίζει (σε πείσμα, νομίζω, των ειδικευμένων συμβάσεων διαφόρων μουσικών ''γλωσσών'' ) ο Κλωντ Λεβί-Στρως. Χαρακτηρίζει το συνθέτη, τον επινοητή μελωδιών, ως ''ένα ον παρόμοιο με τους θεούς'' όπως χαρακτήριζε και ο Μονταίνιος τον Όμηρο. Ο Λεβί-Στρως βλέπει στη μουσική ''το υπέρτατο μυστικό των επιστημών του ανθρώπου, πάνω στο οποίο στηρίζονται και το οποίο θεωρούν ως το κλειδί της προόδου τους''.

Με τη μουσική, οι ζωές μας που έχουν καταντήσει κουφές, μπορούν να ξανακερδίσουν μιαν αίσθηση εσώστροφης κίνησης και αυτοελέγχου του ατόμου, και οι κοινωνίες μας κάτι από ένα όραμα ανθρώπινης αρμονίας. Διαμέσου της μουσικής οι τέχνες και οι αυστηρές επιστήμες μπορούν να  προσεγγίσουν ένα κοινό συντακτικό.

Επιστρέφουμε στον Πυθαγόρα είτε, με μεγαλύτερη ταπεινοφροσύνη, ζούμε σε κάμαρες όπου η δισκοθήκη έχει αντικαταστήσει τη βιβλιοθήκη.

Από το λαμπερό δοκίμιο του George Steiner ''Η ΣΙΩΠΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΙΗΤΗΣ'' σε εισαγωγή Μάριου Μαρκίδη και μετάφραση Γεράσιμου Λυκιαρδόπουλου, από τις εκδόσεις ΕΡΑΣΜΟΣ.

Το κοντραμπάσο

''Τώρα θα σας παίξω μια νότα, οποιαδήποτε, ας πούμε ένα χαμηλό φα...

Παίζει σιγανά.

...Εντάξει. Αυτό ήταν πιανίσιμο. Και τώρα πιάνο...

Παίζει λίγο πιο δυνατά.

...Δεν πρέπει να σας ενοχλεί που ακούγεται το τρίψιμο του δοξαριού πάνω στη χορδή. Έτσι είναι και δε γίνεται αλλιώς. Καθαρές νότες, ο παλμός δηλαδή της χορδής χωρίς το τρίψιμο αυτό του δοξαριού δεν υπάρχουν πουθενά.

Παίζει λίγο πιο δυνατά.

...'Ετσι. Και τώρα πρέπει να περιμένουμε μια στιγμούλα...ένα λεπτό...τώρα θ' ακουστεί...

Απ΄το ταβάνι ακούγεται ένα χτύπημα.

...Να το! Τ' ακούσατε; Είναι η κυρία Νιμέγιερ απ΄το πάνω πάτωμα. Μόλις ακούσει το παραμικρό χτυπάει. Κι εγώ καταλαβαίνω οτι πέρασα το μετζοφόρτε. Κατά τ΄άλλα είναι μια χαρά γυναίκα. Κι ο ήχος αυτός, για μένα που στέκομαι δίπλα στο όργανο, δεν είναι φοβερά δυνατός, διακριτικό μάλλον θα τον έλεγα. Αν παίξω φορτίσιμο...μισό λεπτό...

Τώρα παίζει όσο μπορεί πιο δυνατά και ταυτόχρονα φωνάζει μ΄όλη του τη δύναμη για ν΄ακουστούν τα λόγια του.

...Θάλεγε κανείς οτι δεν είναι πια και τόσο πολύ δυνατά, ακούγεται όμως μέχρι το πάτωμα πάνω απ΄ την κυρία Νιμέγιερ και μέχρι κάτω στο θυρωρείο. Το ακούνε ακόμα κι απ΄τη διπλανή πολυκατοικία και τηλεφωνούν...

Ναι. Αυτό είναι που αποκαλώ δύναμη επιβολής του οργάνου. Οφείλεται στις δονήσεις των χορδών που παράγουν τις χαμηλές νότες. Το φλάουτο ή η τρομπέτα βγάζουν πιο δυνατό ήχο, τουλάχιστον έτσι φαίνεται. Αλλά δεν είναι αλήθεια. Τα όργανα αυτά δεν έχουν δύναμη επιβολής. Ο ήχος τους δεν έχει αντοχή, δεν έχουν body, όπως λένε και οι Αμερικάνοι. Έχω body,δηλαδή το όργανό μου έχει body.Κι αυτό είναι το μοναδικό πράγμα που μ΄αρέσει στο κοντραμπάσο. Μα δεν έχει κανένα άλλο προτέρημα. Σκέτη καταστροφή είναι.

..............................................

...Κι αν θέλω να παίξω όλες τις νότες μιας χορδής από πάνω μέχρι κάτω...

Το κάνει.

...τότε πρέπει ν΄αλλάξω έντεκα φορές τη θέση του χεριού μου. Θέλει πολλή δύναμη. Πρέπει να πιέζεις τις χορδές σαν μανιακός, κοιτάξτε τα δάχτυλά μου. Να! Κάλους έχουν βγάλει, δείτε τα, κάλους κι αυλάκια. Πολύ σκληρά. Δεν αισθάνομαι τίποτε στα δάχτυλα. Πριν λίγες μέρες κάηκα κι ούτε που το κατάλαβα. Το πήρα είδηση επειδή μου μύρισε η καμένη σάρκα. Έχω ακρωτηριάσει μόνος μου τον εαυτό μου. Ούτε οι σιδεράδες δεν έχουν τέτοια δάχτυλα. Και τα χέρια μου είναι μάλλον λεπτά. Δεν είναι φτιαγμένα γι αυτό το όργανο. Από μικρός είχα ξεκινήσει για τρομπετίστας. Κι εξάλλου, ποτέ δεν είχα και πολλή δύναμη στο δεξί μου χέρι, κι αυτό είναι εντελώς απαραίτητο στο κοντραμπάσο, γιατί με το δεξί κρατάει κανείς το δοξάρι κι αν δεν έχει αρκετή δύναμη, δε μπορεί να βγάλει ούτε μία νότα απ΄αυτό το παλιόπραμα.''

Έτσι περιγράφει δίνοντας ψυχή και νόημα στο υπέροχο αυτό όργανο ο Πάτρικ Ζίσκιντ στο βιβλίο του ''Το κοντραμπάσο'' που κυκλοφόρησε στα ελληνικά το Νοέμβριο του 1987 σε 4000 αντίτυπα από τις εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ.

Είχα συγκλονιστεί όταν το πρωτοδιάβασα,ακόμη και τώρα το διαβάζω κάποιες βραδιές, χωρίς ανάσα, μονομιάς . 

Λάτρης του οργάνου αυτού επιχείρησα αρκετά χρόνια να το μάθω (με τζαζ μαθήματα, το ηλεκτρικό αντίστοιχα μπάσο), χωρίς να συνεχίσω τελικά γιατί στο μεταξύ μέρος του ελεύθερου χρόνου μου κέρδισε η ποδηλασία δρόμου. Συνέβη παρά τη θέλησή μου (μάλλον ψεύδομαι...) προς όφελος του στροφαρίσματος, αλλά μου έμεινε η λατρεία για τη τζαζ και το ευαίσθητο αυτί σε όλες τις χαμηλές συχνότητες. Ακούω δηλαδή σε ένα ξεχωριστό μέρος του μυαλού μου μόνο του το μπάσο και γενικά την bassline ενός κομματιού και όλο το υπόλοιπο μουσικό κομμάτι το απολαμβάνω απομονωμένο. Ποτέ δε μπόρεσα να καταλάβω πως μου συνέβη.

Στο βίντεο που ακολουθεί ακούμε τον αγαπημένο μου Ron Carter σε ένα μεθυστικό σόλο  από το ''Willow Weep for me''. Ο Ρον υπήρξε ο μπασίστας του Μάιλς Ντέηβις για πολλά χρόνια, καθώς και session  μουσικός στις ηχογραφήσεις της Blue Note. Eίχαμε την ευκαιρία να τον ακούσουμε και στην Ελλάδα πριν αρκετούς μήνες στο Μέγαρο Μουσικής. Όπως λέει χαρακτηριστικά: ''Δε φαντάζεστε πίσω από ένα σόλο πόσες ώρες άσκησης και πόσα ξενύχτια κρύβονται''.

''Dickie's Dream'' από τον Count Basie ή αυτό κι αν είναι jam session !!!

Αυτό κι αν είναι τζαμάρισμα! Πραγματικά απίστευτες παρουσίες: Count Basie στο πιάνο και τη σύνθεση που ακούμε με τον τίτλο ''Dickie's Dream'', Ben Webster στο τενόρο σαξόφωνο, Coleman Hawkins επίσης στο τενόρο, Gerry Mullingan στο βαρύτονο σαξόφωνο (ο λευκός-ξανθός που λέγαμε...), Vic Dickenson στο τρομπόνι, Harry Edison στην τρομπέτα, Jo Jones στα ντραμς, Roy Eldrige στην τρομπέτα επίσης , Billy Holiday στα φωνητικά. Θεέ μου. Πόσο θάθελα να ήμουν παρών.

Mια συνάντηση που πραγματοποιήθηκε το Δεκέμβρη του 1957 για την Αμερικανική τηλεόραση και όπως διαπιστώνουμε είναι μια jam session από αυτές που συνηθίζονται στη τζαζ, αλλά πρέπει και νάμαστε εκεί!
Κορυφαίοι όλοι τους, από τις μεγαλύτερες μορφές της τζαζ, αλλά εγώ στάθηκα αμέσως στην αίσθηση  του ήχου που αποπνέει το τενόρο στο σόλο του Coleman Hawkins (4:12-4:39 min). Δεν έχει τη γλυκύτητα του Ben, αλλά δίνει μια πιο bop και πιο εσώτερη και βαθύτερη αίσθηση του ρυθμού.