Με αφορμή το αφιέρωμα του Jazz & Τζαζ, (τεύχος Δεκεμβρίου), στον Gil Evans θυμήθηκα την εντυπωσιακή αυτή cool σύνθεση. Είναι το πρώτο κομμάτι από το άλμπουμ με τίτλο ''Out of the Cool'' - THE GIL EVANS ORCHESTRA που ηχογραφήθηκε για το label της Impulse.
Υπέροχος τύπος ο Γκιλ, καταπληκτικός μουσικός ήταν μεγάλη αδυναμία του Μάιλς και πολύ καλός του φίλος. Πιανίστας, ενορχηστρωτής και συνθέτης γεννήθηκε το 1912 στο Τορόντο του Καναδά και πέθανε το 1988.Συνεργασίες εξαίρετες, ηχογραφήσεις με ανεξίτηλες συνθέσεις ήταν όλη του η διαδρομή. Περφεξιονιστής κατά την άποψη των ανθρώπων που συνεργάστηκαν μαζί του. Τελειομανής, μπορούσε να κάνει και δυό βδομάδες να γράψει μερικά μέτρα αλλά τα έγραφε τέλεια. Σφιχτές οι συνθέσεις του και πυκνογραμμένη η μουσική του με αποτέλεσμα οι μουσικοί και να πιέζονται και να δυσκολεύονται να την παίξουν και δη οι τρομπετίστες όπως συνέβη και στην ηχογράφηση του ''Saeta'' (από το ''Sketches of Spain'') όπου οι μουσικοί ήταν κλασσικής παιδείας, πράγμα που σήμαινε οτι θα έπαιζαν τέλεια και άρα δε χρειαζόταν να αναγκάζονται πιεζόμενοι να βγάλουν τέλειο ήχο. Ούτως ή άλλως θα το έκαναν από μόνοι τους!
Χαρακτηριστικό του ήταν το ότι έμπαινε στα κλαμπ τρώγοντας ραπανάκια τα οποία έβγαζε από τις τσέπες του buggy παντελονιού του!
Η αφορμή που έμπλεξα με το ηλεκτρικό μπάσο ήταν ο Jaco Pastorius. Άκουσα το συγκεκριμένο κομμάτι σε υπαίθρια συναυλία στο Μόναχο ,με τον τίτλο Slang (το ακούμε στο βιντεάκι που ακολουθεί) ,και είχα μαγευτεί. Βγήκα από τη συναυλία όπου είχα πάει και ήμουν παντελώς χαμένος. Σε δύο μέρες είχα αγοράσει ένα τετράχορδο μπάσο Fender και...
Υπέροχος τύπος ο Ζάκο, (γ.1951) αλλά αυτοκαταστροφικός. Χαρακτήρισε έναν ολόκληρο τύπο παιξίματος και ήχου στο τετράχορδο ηλεκτρικό μπάσο Fender (το μπάσο του στη φωτό), που έμεινε και είναι άμεσα αναγνωρίσιμος. Μεγάλη σόλο καριέρα αλλά και σε γκρουπ ,τους Weather Report (μαζί με τους Joe Zawinul στο πιάνο και τα πλήκτρα,Wayne Shorter στο τενόρο σαξόφωνο, Peter Erskine στα τύμπανα, Airto Moreira στα percussion, Miroslav Vitus στο μπάσο κ.ά) με τους οποίους μας έδωσε μαγικές ηχογραφήσεις. Φυσικά το τέλος του ήταν προδιαγεγραμμένο από τον τρόπο που μεταχειρίζονταν τον εαυτό του. Πέθανε το 1987 σε ηλικία μόλις 36 ετών.
Ξαπλωμένος με το Fender του στα χέρια και βουτηγμένος στα ναρκωτικά ,σε κάποιο προθάλαμο της Columbia, ρωτήθηκε από τον Τελόνιους Μονκ ο οποίος εκείνη την ώρα έμπαινε :
-Εσύ ποιός είσαι;
-Ο καλύτερος μπασίστας του κόσμου, του απάντησε με θράσος.
Ο Sonny Rollins είναι ο μεγαλύτερος εν ζωή θρύλος της jazz! Ο σαξοφωνίστας- μύθος, ο κολοσσός του σαξοφώνου, φέτος το Σεπτέμβριο συμπληρώνει τα 80 χρόνια ζωής! Ο μοναδικός σύγχρονος καλλιτέχνης των John Coltrane, Art Blakey, Miles Davis και Max Roach, που εξακολουθεί να φωτίζει με την παρουσία του τη διεθνή μουσική σκηνή, ξεκίνησε τη μουσική του πορεία στην ηλικία των 14 ετών. Ο Rollins ήταν εκεί όταν βασίλευαν ο Charlie Parker, o J. J. Johnson, o Bud Powell, o Miles Davis και ο Thelonious Monk, έπαιζε στα σχήματα και τους δίσκους τους και σήμερα βρίσκεται στο πάνθεον της τζαζ μαζί τους! Μια πολυκύμαντη καριέρα στη μουσική που αναδείχτηκε μέσα από ζηλευτές ηχογραφήσεις, σημαντικές συνεργασίες και αμέτρητες συνθέσεις που σημάδεψαν γενιές νέων μουσικών.
Παίρνοντας στοιχεία από τους μεγάλους σαξοφωνίστες της εποχής, όπως την ανάλαφρη εναλλαγή μουσικών φράσεων του Lester Young και το δυναμισμό του Coleman Hawkins, ο Rollins ανέπτυξε έναν ιδιότυπο και χαρακτηριστικό ήχο στο τενόρο σαξόφωνο που ξεχωρίζει μέχρι τις μέρες μας. Το καθαρά πρώτο του άλμπουμ έγινε πραγματικότητα με την Prestige, για να ακολουθηθεί από άλλα 6 άλμπουμ που έμελλαν να είναι μερικά από τα σημαντικότερα στην ιστορία της τζαζ, όπως τα “Saxophone Colossus” και “Tenor Madness” με τον Coltrane και τα μέλη της μπάντας του Miles Davis!
Πρωτοπόρος, ο κορυφαίος μουσικός παρουσίασε το ‘57 ένα μουσικό τρίο χωρίς πιάνο και με τη μορφή αυτή ηχογράφησε το ’58 ένα αριστουργηματικό δίσκο- σταθμό, τον τελευταίο του με την εταιρεία Riverside, το “The Freedom Suite”, καθώς και το 19λεπτο ομώνυμο κομμάτι. Πολλές συνθέσεις του Sonny Rollins φιγουράρουν ανάμεσα στα πιο γνωστά jazz standards, ενώ οι μουσικές του φόρμες και τα διάσημα solos του σημαδεύουν γενιές μουσικών. Από τα πιο γνωστά, το θρυλικό “St Thomas”, το “Oleo”, το “Doxy” ή το “Airegin”.
Πριν από 3 χρόνια ο Sonny Rollins γιόρτασε με μία μνημειώδη εμφάνισή του στο Carnegie Hall τα 50 χρόνια από την πρώτη του εμφάνιση εκεί ως bandleader. Με εκατοντάδες δίσκους, αμέτρητες εμφανίσεις στα μεγαλύτερα Φεστιβάλ και πάμπολλες βραβεύσεις και Grammies, o Sonny Rollins είναι αναμφισβήτητα ο grandmaster της τζαζ!
Ίσως η πιο λαμπερή ηχογράφηση και το πιο αντιπροσωπευτικό δείγμα της bebop με τους κορυφαίους μουσικούς της να έχουν δημιουργήσει ό,τι ακριβώς χαρακτηρίζει την ψυχή αυτού του ρεύματος της τζαζ, που έμελλε να καθορίσει και την ιστορία της. Οι τονισμοί εδώ στη bop δε γίνονται στα δυνατά μέρη του μέτρου όπως στο swing μέχρι τότε, αλλά τονίζονται τα αδύναμα μέρη με μια απίστευτη ευελιξία στα σόλο και μια δυνατότητα θεματικής εξέλιξης που δίνει τη δυνατότητα στους μουσικούς να ξεδιπλώσουν όλο τους το ταλέντο. Εδώ αποκτήθηκε η ''ρετσινιά'' του αυτοσχεδιαστικού ρόλου της τζαζ και η μαγική ικανότητα του μουσικού της να μπορεί να αυτοσχεδιάζει έτσι όπως ακριβώς σκέφτεται και αισθάνεται εκείνη τη στιγμή. Έτσι η τζαζ και κυρίως η bebop (με όλη την εξέλιξή της φυσικά ως σήμερα) είναι η μόνη μουσική που δίνει αυτή τη δυνατότητα στους μουσικούς της, να εκτελέσουν δηλαδή με νότες αυτό που ακριβώς νοιώθουν και αισθάνονται σε σχεδόν πραγματικό χρόνο.
Παίζουν οι Bud Powell στο πιάνο, αυτή η βασανισμένη ψυχή που χάθηκε πρόωρα, ο κυριολεκτικά γίγαντας Charles Mingus στο κοντραμπάσο, μια από τις μεγαλύτερες φυσιογνωμίες της τζαζ. Ο Dizzy Gillespie στην τρομπέτα δε χρειάζεται συστάσεις. Ο Max Roach στα τύμπανα μαζί με το μπασίστα Μίνγκους δημιουργεί τη βασική γραμμή (bassline) που πάνω της σολάρουν τα πνευστά. Και βέβαια στο άλτο σαξόφωνο η κορυφαία φυσιογνωμία της τζαζ ο Charlie Parker που εδώ ηχογράφησε με το ψευδώνυμο Charlie ''Chan''. Μια σύναξη γιγάντων για ηχογράφηση μιας τζαζ που ακούγεται σα να γράφτηκε και παίχτηκε χτες.Η μεγάλη μαγεία της τζαζ: η φρεσκάδα της.
Ο τίτλος είναι The Quintet- Jazz at Massey Hall, μια ηχογράφηση του 1953 για το label της Debut. Το έχω στη δισκοθήκη μου με remastering επεξεργασία στα 24-bit και με το εξώφυλλο της φωτογραφίας.
Τα κομμάτια του σιντί είναι :το Perdido των Tizol-Legfelder-Drake, το Salt Peanuts του Dizzy, το υπέροχο All the Thing You Are των Hammerstein-Kern, το Wee πάλι του Dizzy, το Hot House του σπουδαίου Tad Dameron και το κάτι σαν εθνικός ύμνος της bebop ή μάλλον της αυτοσχεδιαστικής τζαζ, το Night in Tunisia των Gillespie και Paparelli.
Ακούμε εδώ, (γιατί το βράδυ καθώς με έπαιρνε ο ύπνος, ήρθε στο μυαλό μου ο Bird και το λευκό επιστόμιο του άλτο του!!!) το πολυαγαπημένο μου ''All The Things you Are'' ,παρ' όλο που έψαξα το Hot House, την πολύ ωραία αυτή σύνθεση του Tad Dameron από τη συγκεκριμένη ηχογράφηση αλλά δε τη βρήκα για να ακούσουμε το εκπληκτικό σόλο του C.Mingus.
Δε μπόρεσα ν΄αντισταθώ στη γοητεία και ''την αίσθηση της καστανής, βρεγμένης γης στις άδειες εκτάσεις της Μεσευρώπης, την έρημη κι άδεια θάλασσα του Τριστάνου και της Ιζόλδης που αναφέρει ο Έλιοτ'' όπως μας γράφει ο αγαπημένος Στάθης Τσαγκαρουσιάνος. Συγκλονίστηκα από τις εικόνες που μούφερε στο μυαλό το κείμενό του και ταξίδεψα κυριολεκτικά χαμένος στην αγαπημένη μου Μεσευρώπη , του Δούναβη, της Αυστροουγγαρίας και του Στράους συντροφιά με τη μουσική του πρόταση. Είμαι χαμένος ακόμη, δε μπορώ να αρθρώσω λέξη, ταξιδεύω και διατρέχω όλη τη λατρεμένη μου ήπειρο με μουσικές στ΄αυτιά μου με εικόνες στο νου...
Παραθέτω αυτούσιο το υπέροχο κείμενο.
''Τον τελευταίο καιρό, η έγνοια της δουλειάς και η ατμόσφαιρα της πόλης με έχουν απομακρύνει από ό,τι κάνει ωραία τη ζωή: την Τέχνη, τους φίλους, τα ταξίδια. Αλλά, μια σύμπτωση, συχνά με αποζημιώνει. Στο μάρμαρο του μπάνιου, δεν ξέρω πώς, βρέθηκε ξανά παρατημένο ένα παλιό μου CD: Τα τέσσερα τελευταία τραγούδια του Ρίχαρντ Στράους με την Ελίζαμπεθ Σβάρτσκοπφ, στην κλασική ηχογράφηση του Szell (1966).
Αν και δεν έχει τον απαλό ίλιγγο (τόσο απαλό που μοιάζει με τρέμισμα του αέρα) στην κορυφαία εκτέλεση της Γκούντουλα Γιάνοβιτς με τον Κάραγιαν (1973), αυτή εδώ είναι η εκτέλεση που αγάπησα - και τώρα την ξανακούω καταλαβαίνοντας καλύτερα. Διότι αυτά τα τέσσερα ποιήματα που μοιάζουν με αποχαιρετισμό στη ζωή καθώς πέφτει η νύχτα (η πατρίδα του ρομαντισμού) αλλιώς τα καταλαβαίνει ένα παιδί κι αλλιώς ένας προχωρημένος ενήλιξ.
Τα έγραψε ο Ρίχαρντ Στράους στα 86 χρόνια του, για να παιχτούν μετά την αποδημία του. Τα τρία βασίζονται σε ποιήματα του Χέρμαν Έσσε, το τέταρτο και καλύτερο είναι πάνω σε στίχους ενός πιο άδοξου ρομαντικού ποιητή, του Γιόζεφ φον Άιχεντορφ. Μιλούν για την κούραση της περιπλάνησης, τη βροχή του Σεπτέμβρη σε έναν κήπο που πεθαίνει (η «σπασμένη σέρα» του Καρυωτάκη), την ήσυχη ενατένιση της μέρας που τελειώνει, διπλώνοντας τον κόσμο σαν λουλούδι (ολόιδια αίσθηση ανακαλεί η «Πρωτομαγιά» του Βιζυηνού και όλοι σχεδόν οι Έλληνες της «Χαμηλής Φωνής») - με λίγα λόγια: είναι το αντίο του κόσμου, με αξιοπρέπεια, αποδοχή, γαλήνη.
Τα έγχορδα (σαν θάλασσα, βαθύς κυματισμός), το όμποε και το κόρνο αναπτύσσουν τεράστιες μουσικές προτάσεις που εκρήγνυνται και σβήνουν με την υπόκωφη δύναμη του παφλασμού - σαν να ακούς από μακριά τον ωκεανό. Δημιουργούν την αίσθηση της καστανής, βρεγμένης γης στις άδειες εκτάσεις της Μεσευρώπης, την «έρημη κι άδεια θάλασσα» του Τριστάνου και της Ιζόλδης που αναφέρει ο Έλιοτ -τοπία που ο Φρίντριχ έκανε ζωγραφική και ο Γκέοργκ Τρακλ στίχους. Πάνω από αυτό το βαθύ, πυκνό ύφασμα, η γυάλινη φωνή της σοπράνο λάμπει σαν ακτίνα λέιζερ: κάτι σκληρό και ολόφωτο. Όπως η ζωή.
Ακούω, λοιπόν, σχεδόν κάθε πρωίαυτό το CD και κατά κάποιον τρόπο παρηγοριέμαι. Θα περάσει κι αυτό!
Σας μεταφράζω βιαστικά (από τα αγγλικά) τους στίχους του Άιχεντορφ για το τέταρτο και τελευταίο τραγούδι.
Στη Δύση - Im Abendrot
Περάσαμε μέσα από χαρές και λύπες
χέρι χέρι
Τώρα μπορούμε να ξεκουραστούμε από την περιπλάνηση
