Κορνήλιος Καστοριάδης - Ο θρυμματισμένος κόσμος

«Ποτέ άλλοτε το καθήκον του φιλοσοφικού στοχασμού δεν υπήρξε τόσο βαρύ και τόσο δύσκολο όσο είναι σήμερα. Αυτός πιθανότατα είναι και ο λόγος που η εποχή μας σπεύδει να διακηρύξει το τέλος της φιλοσοφίας, το αδιέξοδο της μεταφυσικής ή την ανάγκη να υπαχθούμε όλοι στον Νόμο που αποκάλυψε ένας απρόσιτος Άλλος.

Το τέλος της φιλοσοφίας θα σήμαινε το τέλος του αιτήματος της αυτονομίας. Κι είναι αλήθεια ότι το αίτημα αυτό, που ενσαρκώθηκε ελλιπώς και εν μέρει στην ελληνοδυτική ιστορία, βρίσκεται σήμερα υπό απειλή. Ανισόρροπα αυτονομημένη και δυνάμει καταστροφική ανάπτυξη της τεχνοεπιστήμης· κατα-σίγαση της πολιτικής και της κοινωνικής διαμάχης· αξιοθρήνητη παραίτηση των διανοουμένων, που συνωστίζονται γύρω από τις εξουσίες ή αποσύρονται στους πύργους τους από πλεξιγκλάς όλα αυτά συνωμοτούν στη δημιουργία ενός τύπου ανθρώπου, που έχει πλήρως απορροφηθεί από την κατανάλωση και την ηδονή της στιγμής, απαθής ως προς τα κοινά, ταυτόχρονα κυνικός και κονφορμιστής. Πώς είναι δυνατόν, με τέτοιους πολίτες, να λειτουργήσει αυτή η περίφημη δημοκρατία ή, μακροπρόθεσμα, να επιβιώσει; Οι πολιτικοί μας φιλόσοφοι δεν μπαίνουν καν στον κόπο ν' απαντήσουν στο ερώτημα.

Το βιβλίο αυτό, που συγκεντρώνει διάφορα κείμενα, συνεχίζει και εμβαθύνει τις σκέψεις που διατύπωσε ο Κορνήλιος Καστοριάδης στο έργο του Τα σταυροδρόμια του λαβύρινθου.»

homework on time

crazy sales in germany !!!!!

Ο Πικάσο σταμάτησε στη Θεσσαλονίκη

Του Ηλια Μαγκλινη απο την Καθημερινή της 20_01_2008

Το 1968 ο Πάμπλο Πικάσο είναι 87 χρόνων. Ζει αποτραβηγμένος στο Mougins της νότιας Γαλλίας μαζί με τη γυναίκα του Ζακελίν. Είναι η εποχή που η Γαλλία, και ιδίως το Παρίσι, φλέγεται. Κι όχι μόνον το Παρίσι: από το Βιετνάμ και τη Πράγα έως την Αμερική και τους νεκρούς φοιτητές του Μεξικού, σχεδόν όλος ο κόσμος φλέγεται. Με τον δικό του τρόπο φλέγεται και ο ίδιος ο Πικάσο: ακούραστος, ακαταπόνητος, αγέραστος, με ένα άγριο Lust for Life, από τον Μάρτιο έως τον Οκτώβριο του '68, ο Πικάσο δημιουργεί με απρόσμενη, σχεδόν υπεράνθρωπη ταχύτητα, 347 χαρακτικά. Αυτά που απαρτίζουν την περίφημη συλλογή Suite 347. Κύκλος έργων τα οποία χαρακτηρίζει ένα οργιαστικό πνεύμα. Μορφές γυμνών γυναικών, κορμιά που σμίγουν ερωτικά, Αμαζόνες, ελληνορωμαϊκή μυθολογία, ταύροι και ταυρομάχοι, φλαμένκο, όλα αλληλοσυμπλέκονται με μοναδική οικονομία γραμμών. Η οικονομία ενός πάθους που όσο σοφά κι αν το έχει διυλίσει ο δημιουργός στη διαδικασία, διατηρεί ολοζώντανους τους χυμούς του.

Σήμερα, σαράντα χρόνια αργότερα, και για πρώτη φορά στην Ελλάδα, η Θεσσαλονίκη και το Τελλόγλειο Ιδρυμα Τεχνών ΑΠΘ θα φιλοξενήσουν αυτά ακριβώς τα 347 χαρακτικά που ανήκουν στο ίδρυμα Bancaja Foundation της ισπανικής τράπεζας στη Βαλένθια. Είναι μια από τις πέντε σειρές χαρακτικών, που κυκλοφορούν με την υπογραφή, σε όλα τα χαρακτικά, του ίδιου του Πικάσο. Η έκθεση στο Τελλόγλειο θα ανοίξει τις πύλες της στις 25 Ιανουαρίου (θα διαρκέσει έως τις 16 Απριλίου) και τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Κάρολο Παπούλια.

Είναι από τις σπάνιες φορές που παρουσιάζεται ένα τέτοιο σημαντικό και αριθμητικά μεγάλο σύνολο έργων του Πικάσο. Εικαστικό γεγονός μεγάλης εμβέλειας, που ήδη έχει παρουσιαστεί στη Νέα Υόρκη, στο Παρίσι και στο Ελσίνκι και πρόκειται να φιλοξενηθεί σε μεγάλα μουσεία της Ευρώπης, της Κίνας -στο πλαίσιο των Ολυμπιακών Αγώνων- και της Αυστραλίας.

Οπως σημειώνει η γεν. γραμματέας του Τελλογλείου, Αλεξάνδρα Βουτυρά: «Η Suite 347, εκτός από το μέγεθός της, είναι σημαντική γιατί τυπώθηκε σε λίγα αντίτυπα και ατύχησε, καθώς έσπασαν οι περισσότερες σειρές και τα χαρακτικά πουλήθηκαν μεμονωμένα. Η Bankaja κατέχει μία από τις ελάχιστες πλήρεις σειρές με την υπογραφή του ίδιου του Πικάσο. Τα έργα, καθώς ήταν δύσκολο να εκτεθούν συχνά, διατηρούνται σε άριστη κατάσταση, σαν να βγήκαν χθες από την πρέσα του τυπογράφου. Τεχνικά είναι ένα μάθημα για την ιστορία της χαρακτικής, για την τόλμη, τη δεξιοτεχνική επεξεργασία και την ευρηματικότητα του ζωγράφου. Θεματικά ο Πικάσο μοιάζει να συγκεφαλαιώνει όλη την προηγούμενη θεματολογία του, με αναφορές σε παλιότερα έργα του, αλλά και σε μεγάλους δασκάλους του παρελθόντος, τον Γκρέκο, τον Βελάσκεθ, τον Πουσέν, τον Γκόγια, τον Φούσλι, τον Ενγκρ, τον Ντελακρουά, τον Κουρμπέ, τον Μανέ κ.ά».

Εκρηξη δημιουργικότητας

Ηταν στις 16 Μαρτίου του 1968 όταν ο Πικάσο δημιούργησε το πρώτο έργο της σημαντικής αυτής συλλογής, το Suite 347 L1 [OPP.68:009], το οποίο ολοκλήρωσε έξι ημέρες αργότερα, και στις 5 Οκτωβρίου του ίδιου έτους ολοκλήρωσε τη σειρά, με τη δημιουργία του Suite 347 L345 [OPP.68:086]. Γενικά, η χρονιά αυτή, όπως και το 1969, ήταν μια από τις πιο δημιουργικές του μεγάλου καλλιτέχνη, κι αυτό, παρά το προχωρημένο της ηλικίας του (μη λησμονούμε ότι βρισκόταν στο λυκόφως της ζωής του: ο Πικάσο πέθανε τον Απρίλιο του 1973) και παρά το βαρύ χτύπημα που είχε δεχθεί τον Φεβρουάριο του 1968, όταν έχασε έναν αγαπημένο, παιδικό του φίλο, τον Jaime Sebartes. Η φιλία τους χρονολογούνταν από το 1899.

Μιαν επιπρόσθετη παράμετρο έχει θίξει η μελετήτρια Beryl Barr-Sharrar, η οποία αναφέρει σχετικά: «Οι αναμνήσεις της παιδικής και νεανικής ηλικίας του Πικάσο -έτσι όπως εκφράζονται στα πορτρέτα της οικογένειάς του και σε άλλες εικόνες που σχετίζονται με τα πλέον νεανικά του σχέδια και πίνακες- αποτελούν μια συναρπαστική, μοναδική διάσταση της Suite 347. Μια διαδικασία πηγαίας συνειρμικής ακολουθίας εικόνων, όπως αυτή της «ροής της συνείδησης» στη λογοτεχνία, φαίνεται ότι έφεραν στην επιφάνεια αυτές τις μνήμες και τις νύξεις που αυτές προκάλεσαν». Τεχνικά μιλώντας, στα όψιμα αυτά έργα του ο Πικάσο χρησιμοποίησε μια μεγάλη ποικιλία τεχνοτροπιών και για την ακρίβεια την τριετία 1969-71 υπήρξε πολύ πιο τολμηρός, τεχνικά και θεματολογικά, απ' ό,τι τις προηγούμενες δεκαετίες.

Ενα ακόμη πολύ ενδιαφέρον στοιχείο είναι οι αναφορές του σε ένα από τα πλέον κομβικά ισπανικά μυθιστορήματα, τη «Σελεστίνα» του Φερνάντο ντε Ρόχας. Το κείμενο δημοσιεύθηκε ανώνυμα το 1499 και θεωρείται τομή με την έννοια ότι σηματοδοτεί το πέρασμα της ισπανικής λογοτεχνίας από τον Μεσαίωνα στην Αναγέννηση. Η τραγική ερωτική ιστορία του Καλίστο και της Μελίμπεα βρίσκεται στο επίκεντρο του μυθιστορήματος, ωστόσο, ο χαρακτήρας που κλέβει την παράσταση (σε ένα βαθύτατο, για την εποχή, ψυχογραφικό μυθιστόρημα) είναι η γριά πόρνη Σελεστίνα, η οποία παίζει καταλυτικό (και σκοτεινό) ρόλο. Το βιβλίο περιλαμβάνει σκηνές στον οίκο ανοχής της Σελεστίνας, φιγούρας που ταυτίζεται με την εκπλήρωση της ερωτικής επιθυμίας (ιδίως της παράνομης και απαγορευμένης) και αυτό ακριβώς το πνεύμα περνάει σε πολλά από τα έργα της Suite 347. Δεν ήταν λίγοι που την εποχή που παρουσιάστηκαν τα έργα αυτά, τα θεώρησαν πορνογραφικά, ακριβώς επειδή ο Πικάσο απεικονίζει με γραφικές λεπτομέρειες την ερωτική πράξη. Ο Edward L. Smith γράφει στο «Sexuality in Western Art» ότι πάντα ο Πικάσο έδειχνε οξυμένη περιέργεια όχι μόνο για το γυμνό σώμα και την ερωτική πράξη. Με αφορμή το χαρακτικό που σχεδίασε ο Πικάσο στις 4 Σεπτεμβρίου του 1968, όπου ένας ρυτιδιασμένος γέρος (ο ηλικιωμένος καλλιτέχνης;) παρακολουθεί λάγνα ένα ζευγάρι να κάνει παθιασμένο έρωτα, θεωρεί ότι το έργο σχολιάζει έμμεσα τη σεξουαλική ανικανότητα ή ακόμα και την ανικανότητα πολλές φορές του καλλιτέχνη να εκφραστεί. Ωστόσο, το γεγονός ότι η ανδρική φιγούρα κρατάει παλέτα ίσως να είναι και σχόλιο στο «ένδοξο» ερωτικό παρελθόν του ίδιου του Πικάσο. Πάντως, τα έργα αυτά συνάντησαν στον καιρό τους μια κάπως αμήχανη αποδοχή. Ενας μεγάλος θαυμαστής του Πικάσο, ο Ντάγκλας Κούπερ, τα χαρακτήρισε «ακατανόητα ιερογλυφικά ενός φρενιασμένου γέρου». Μόνο μετά τον θάνατο του Πικάσο, το 1973, άρχισε να εκτιμάται ουσιαστικά η αξία τους.

Ταυρομαχίες και Μινώταυροι

Ο ερωτικός χαρακτήρας του έργου υποδηλώνεται και από τις επαναλαμβανόμενες μορφές των ταύρων, των ταυρομάχων και των μυθικών μινώταυρων. Αγαπημένο μοτίβο του Ισπανού καλλιτέχνη ο Μινώταυρος, έκφραση ζωώδους ανδρικής σεξουαλικότητας, ως πορθητής γυναικείων σωμάτων (π.χ. στη Vollard Suite έχουμε έναν Μινώταυρο να παρακολουθεί απειλητικά μια νέα κοιμισμένη), ενώ ήδη απ' το 1934 ο Πικάσο είχε φιλοτεχνήσει το βίαιο σύμπλεγμα μιας κοπέλας, ενός ταύρου και ενός αλόγου (όπου πάλι κοιμάται η κοπέλα). Ανεξάρτητα από την αναφορά στην ταυρομαχία ως παραδοσιακά ισπανικό θέαμα, η εμμονή με την ταυρομαχία θα μπορούσε να ιδωθεί σαν ένα σχόλιο της σχέσης έρωτα και θανάτου. Στο κλασικό του έργο «Θάνατος το απομεσήμερο» ο Ερνεστ Χέμινγουεϊ γράφει για τις ταυρομαχίες ότι είναι «τραγωδία, όχι άθλημα. Ο ταύρος είναι βέβαιο ότι θα θανατωθεί». Ο Πικάσο δείχνει να μας υπενθυμίζει ότι αυτό ισχύει και στη ζωή για όλους: στο τέλος όλοι θα θανατωθούν. Τι γλέντι όμως μπορεί να είναι στο μεταξύ! Ο Οδυσσέας Ελύτης μάς έδωσε, σε κάποιες σελίδες από τα «Ανοιχτά Χαρτιά», μια μοναδική περιγραφή του μεσογειακού, παθιασμένου, αισθησιακού Πικάσο, ο οποίος κυλιέται στην αμμουδιά με τα παιδιά του απολαμβάνοντας τον ήλιο κι έχοντας όλες τις αισθήσεις του σε κόκκινο συναγερμό. Αυτήν ακριβώς τη φόρτιση, τη ζωή με όλους της τους χυμούς, περνάει στα χαρακτικά της Suite 347.

Το Αρχείο Σπητέρη

Ενα επιπλέον συν στην επικείμενη έκθεση στη Θεσσαλονίκη είναι η αξιοποίηση υλικού από το Αρχείο Σπητέρη. «Στο Τελλόγλειο Ιδρυμα το Αρχείο Σπητέρη έδωσε πολύτιμο υλικό για τον τρόπο υποδοχής του έργου αυτού του Πικάσο από τον Τύπο της εποχής στη Γαλλία», γράφει η Αλ. Βουτυρά. «Τα πρώτα κείμενα των τυπογράφων Piero και Aldo Crommelynck, του Pierre Daix, η έκθεση στην Galerie Louise Leiris, άφθονο φωτογραφικό υλικό του Πικάσο εκείνη την εποχή στο Mougins, υλικό για τη μεγάλη έκθεση του 1965, ανέκδοτο ποιητικό - θεατρικό έργο του Πικάσο για την Ταφή του Κόμητος του Οργκάθ- έργο του Ελ Γκρέκο κ.ά.».

Μέσω του Αρχείου Σπητέρη μας δίνεται η ευκαιρία να παρακολουθήσουμε «τη ζωή του ώριμου κυρίως Πικάσο σε αποκόμματα του Τύπου της εποχής, κυρίως στη Γαλλία. Συμπτωματικά μοιάζει να έχουν συγκεντρωθεί για να υπομνηματίσουν και να επεξηγήσουν τον ώριμο Πικάσο. Ο Πικάσο γνώρισε την Ζακελίν το 1954. Στο Αρχείο βρίσκεται ένα πλούσιο φωτογραφικό αφιέρωμα του 1965 για το σπίτι στο Mougins, για τα έργα που δούλευε εκεί, συχνά με την Ζακελίν παρούσα, δίνοντάς μας μια ιδέα για τον χώρο όπου εργάστηκε για τη Σειρά 347. Σε απόκομμα από τις 19.6.1968 διαβάζουμε για τη μεγάλη δωρεά του Πικάσο της Σειράς 58 πινάκων που σχετίζονται με το έργο Las Meninas του Βελάσκεθ στο Μουσείο Πικάσο της Βαρκελώνης, δωρεά που είχε υποσχεθεί στον παιδικό του φίλο του και πιστό του συνεργάτη Jaime Sabartes.

Στο Αρχείο Σπητέρη υπάρχουν οι δημοσιεύσεις που αφορούν την πρώτη έκθεση της Σειράς 347 στο Παρίσι στην Galerie Louise Leiris. Πολλά είναι τα δημοσιεύματα που αναφέρονται στον θάνατο του Πικάσο το 1973». Τέλος, να σημειώσουμε ότι «σημαντικό τμήμα δημοσιευμάτων του Αρχείου Σπητέρη αφορούν την υποδοχή του έργου του Πικάσο από τον ελληνικό Τύπο και περιοδικά».

Καταπληκτικό ημερολόγιο

Σε ό,τι αφορά το σκεπτικό πίσω από την παρουσίαση των χαρακτικών αυτών στο Τελλόγλειο, σύμφωνα με την Αλ. Βουτυρά: «Στην πρώτη παρουσίαση της Σειράς 347 στην Galerie Louise Leiris στο Παρίσι τον Δεκέμβριο του 1968 τα έργα εκτέθηκαν χρονολογικά, χωρίς να κατηγοριοποιηθούν με τρόπο που θα διευκόλυνε την αποκωδικοποίησή τους ως προς την τεχνική ή τη θεματολογία τους... Η χρονολογική παρουσίαση κρίθηκε προτιμότερη και την ακολουθήσαμε και στην έκθεση στη Θεσσαλονίκη, γιατί η Σειρά 347 είναι ένα καταπληκτικό ημερολόγιο του καλλιτέχνη, μια αποκάλυψη της σκέψης του. Οπως είναι γνωστό ο Πικάσο κρατούσε ημερολόγια για την εικαστική του δημιουργία ώς το 1967. Η Σειρά 347 συνεχίζει τα ημερολόγια του καλλιτέχνη από εκεί όπου σταματούν το 1967 και μας αποκαλύπτει τι τον απασχολεί, τι τον ερεθίζει, τι του κεντρίζει την περιέργεια, το ενδιαφέρον, τη φαντασία του, απελευθερώνει τις εμμονές του, τις οποίες αποφασίζει να μοιραστεί μαζί μας».

Κορνήλιος Καστοριάδης, ο φιλόσοφος της ποίησης

“Είναι οι θεωρίες απλώς ανθρώπινες ερμηνείες των δεδομένων;”
(Thomas Kuhn, 1963)

Αν ο 19^ος αιώνας είναι ο αιώνας στον οποίο οι άνθρωποι διακηρύσσουν την απόλυτη (σχεδόν μυστικιστική) εμπιστοσύνη στις επιστημονικές θεωρίες (φυσικές και κοινωνικές), ο 20ος αιώνας είναι ο αιώνας στον οποίο δειλά ή θαρρετά αμφισβητείται η παντοδυναμία των θεωριών. Aμφισβητείται το δικαίωμα της κάθε θεωρίας (φυσικής ή κοινωνικής) να εμφανίζεται ως ολοκληρωτικό – κλειστό σύστημα σκέψης και ερμηνείας των πραγμάτων.

Αν ψάξουμε να βρούμε τι συνέχει την σκέψη ενός Heisenberg, ενός Wittgenstein, ενός Kuhn, ενός Popper και ενός Καστοριάδη (τόσο διαφορετικών μεταξύ τους στοχαστών του 20ου αιώνα), θα βρούμε αυτήν την τολμηρή διακήρυξη : Όχι, οι θεωρίες δεν είναι απλώς ανθρώπινες ερμηνείες των δεδομένων. Eίναι κάτι λιγότερο και κάτι περισσότερο απ αυτό. Οι θεωρίες δεν μας τα λένε όλα για την φύση και την κοινωνία ενώ την ίδια στιγμή μας λένε κάτι για τους ανθρώπους που εκφράζουν ή χρησιμοποιούν τις θεωρίες αυτές ως ερμηνευτικά εργαλεία.

Αν ισχυρίζομαι ότι ο Κορνήλιος Καστοριάδης είναι ένας φάρος στην δύση του πιο αιματηρού αιώνα της ανθρώπινης ιστορίας, είναι γιατί αυτός ανάμεσα στα άλλα τολμηρά μυαλά προεξέτεινε την αμφισβήτηση (ή διαψευσιμότητα κατά Popper) των παντοδύναμων θεωριών σε ένα παντοδύναμο πρόταγμα αυτονομίας και δημοκρατίας.

Αν ξέρουμε, μας λέει ο Καστοριάδης, ότι οι θεωρίες δεν περιέχουν την απόλυτη αλήθεια (θεϊκή ή ιστορικονομοτελειακή), τότε πρέπει να αναλάβουμε εμείς την ευθύνη της πολιτικής. Αυτό είναι το νόημα της αυτονομίας.

Τι είναι πάνω απ όλα ο Καστοριάδης ; Ο Καστοριάδης πάνω απ όλα είναι ένας μοναδικός υπερασπιστής της πολιτικής και της φιλοσοφίας. Όταν ως πολιτική εννοούνται οι (αυλικού τύπου) μηχανορραφίες ή οι άνυδρες ανακοινώσεις νομαρχιακών επιτροπών, ο Καστοριάδης με πάθος υπερασπίζεται την πολιτική της εκκλησίας του δήμου όπου όλα τίθενται υπό συζήτηση. Και όταν από τον αινιγματικό Ηeidegger εως τον ανιαρό Fukuyama διακηρύσσεται το τέλος της φιλοσοφίας, το τέλος της ιστορίας κ.ο.κ., ο Καστοριάδης θέτει την “ερώτηση χωρίς τέλος” για το είναι και το γίγνεσθαι των πραγμάτων, των κοινωνιών και κυρίως για το είναι και το γίγνεσθαι των κοινωνικών φαντασιακών σημασιών.

“Tο τέλος της φιλοσοφίας θα σήμαινε το τέλος της ελευθερίας. Η ελευθερία δεν απειλείται μόνο από ολοκληρωτικά και αυταρχικά καθεστώτα. Με πιο ύπουλο και ίσως πιο επικίνδυνο τρόπο η ελευθερία απειλείται από την εξαφάνιση της κριτικής, της σύγκρουσης, απειλείται από την εξάπλωση της αμνησίας, της ασημαντότητας και την

αυξανόμενη ανικανότητα αμφισβήτησης του παρόντος και των θεσμών που υπάρχουν.” (Oμιλίες στην Ελλάδα).

Το έργο του Καστοριάδη έχει κάτι από ποίηση και γι αυτόν τον λογο κάτι από επανάσταση. Ο Καστοριάδης φιλοσοφεί εναντίον της συνολιστικής – ταυτιστικής λογικής. Ο Καστοριάδης γίνεται γλωσσολόγος, ψυχαναλυτής, μαθηματικός και όλα αυτά για να για σκεφθεί το άρρητο της γλώσσας, το άρρητο της ψυχής, το άρρητο των μαθηματικών.

“Το φαντασιακό για το οποίο ομιλώ δεν είναι εικόνα τινός. Είναι δημιουργία ex nihilo. Eίναι δημιουργία ακατάπαυστη μορφών και εικόνων, βάσει των οποίων και μόνο μπορεί να τεθεί θέμα τινός… Η ιστορία είναι ουσιαστικά ποίησις και όχι μιμητικό ποίημα. Είναι δημιουργία και γένεση οντολογική… Κάθε ανθρώπινο πράττειν είναι (βεβαιότατα) συνειδητό, αλλα κανένα ανθρώπινο πράττειν δεν θα μπορούσε να συνεχισθεί ούτε δευτερόλεπτο αν του επιβάλλαμε την απαίτηση μιας προηγούμενης εξαντλητικής γνώσης.” (Φαντασιακή θεσμιση της κοινωνίας)

Το πράττειν (βεβαιότατα!) γίνεται με όσους (μαρξιστικού τύπου) κοινωνικούς προσδιορισμούς επιθυμείτε. Όμως έχει και “μια εκλογή : είμαστε με τούτους και εναντίον εκείνων… και αυτά είναι σημαντικά για μας ενώ τα άλλα όχι… και έτσι φθάνουμε στο επαναστατικό πρόταγμα μιας κοινωνίας αυτόνομης, αυτοδιευθυνόμενης, αυτοθεσπιζόμενης.” (Το επαναστατικό πρόβλημα σήμερα)

Aν θα έπρεπε να διαλέξουμε μια λέξη για να εκφράσει, αυτή μόνη η λέξη, την σκέψη του Καστοριάδη, αυτή θα ήταν η λέξη κατανόηση (που ωριμάζει σε διαύγαση). Οι κοινωνικές σχέσεις δεν εξηγούνται, οι κοινωνικές σχέσεις κατανοούνται γράφει ήδη στα 22 του χρόνια (Πρώτες δοκιμές). Η συμπεριφορά των ανθρώπων κατανοείται, δεν εξηγείται. Η λέξη εξήγηση παραπέμπει σε σχέσεις αιτίου και αποτελέσματος, δηλαδή σε σχέσεις ενός κλειστού συστήματος που απλώς αναπαράγει επ άπειρον τον εαυτό του.

Σε ένα κλειστο σύστημα πειραματικού εργαστηρίου (αν δεν λάβουμε υπ οψιν τον χαοτικό λογισμό της κβαντοφυσικής!) όλα εξηγούνται επι τη βάσει των σχέσεων αιτίου και αιτιατού. Το Α οδηγεί στο Β και το Β οδηγεί στο Γ κ.ο.κ.. Η ανθρώπινη κοινωνία μη δυνάμενη να εγκλωβισθεί σε κανένα πειραματικό εργαστήριο καμιάς θεωρίας και κανενός δόγματος μένει ελεύθερη να αυτοθεσμισθεί ή να ετεροθεσμισθεί και καμία θεωρητική σύλληψη δεν μπορεί να προβλέψει το αν θα αυτοθεσμισθεί ή θα ετεροθεσμισθεί. Δεν υπάρχει στο τέλος – τέλος κανένα πανούργο σχέδιο της ιστορίας (αλλά και αν υπήρχε θα ήταν απορίας άξιον γιατί να υπάρχει, οπότε πάλι η απόπειρα εξήγησης θα κατέρρεε!).

Πώς να εξηγήσουμε την ιστορία και κυρίως πώς να εξηγήσουμε ένα μεγάλο έργο τέχνης ; “Το μεγάλο έργο τέχνης δεν συμμορφώνεται με κανόνες, αλλά θέτει νέους” (Χώροι του ανθρώπου) και ίσως σ αυτήν την πρόταση να περικλείεται το νήμα που ακολούθησε ο μεγάλος στοχαστής από την πολύ νεαρή ηλικία μέχρι τον Δεκέμβριο του 1997.

Ο Καστοριάδης θαύμαζε την αρχαία αθηναϊκή τραγωδία. Η τραγωδία μόνο σε μια πόλη δημοκρατική θα μπορούσε να ανθίσει γιατί μόνο μια δημοκρατία αναγνωρίζει την ύπαρξη περισσοτέρων της μιας απόψεων για το ίδιο πράγμα. Ο Καστοριάδης στην τραγωδία έβλεπε μια διαφορετική και συνάμα πολύ σπουδαία όψη της κατανόησης.

Στην Αντιγόνη στους τελευταίους στίχους ο χορός εγκωμιάζει το φρονείν. Η καταστροφή, όπως γνωρίζουμε, πραγματοποιείται γιατί και ο Κρέων και η Αντιγόνη γαντζώνονται ο καθένας στους λόγους του (στα δίκαια του), δίχως να ακούν τους λόγους του άλλου. “Η απόφαση του Κρέοντος είναι πολιτική απόφαση, παρμένη πάνω σε πολύ στέρεες βάσεις. Αλλα και οι πιο στέρεες πολιτικές βάσεις μπορεί να αποδειχθούν σαθρές…Τίποτα δεν μπορεί να εγγυηθεί εκ των προτέρων την ορθότητα μιας πράξης, ούτε η λογική!” (Χώροι του ανθρώπου)

Kαι αφού οι θεωρίες δεν είναι απλώς ανθρώπινες ερμηνείες των δεδομένων, αυτές οι δύο τελευταίες προτάσεις είναι η μεγάλη καστοριαδική παρακαταθήκη στο γύρισμα του αιώνα.

Κώστας Βέργος

Εγώ ο Μπέρτολτ Μπρεχτ, είμαι απ’ τους μέλανες δρυμούς

Εγώ ο Μπέρτολτ Μπρεχτ, είμαι απ’ τους μέλανες δρυμούς.
Η μάνα μου στις πολιτείες μ’ έφερε
Οταν ήμουν ακόμα στην κοιλιά της. Μα των δρυμών η παγωνιά
Θα μείνει εντός μου ως να πεθάνω. …

Ο πατέρας του, Μπέρτχολντ-Φρίντριχ Μπρεχτ διήθυνε μια βιοτεχνία χαρτιού. Εύπορη οικογένεια:

Σαν πλουσιόπαιδο μεγάλωσα,
Οι γονείς κολάρο
Μου φόρεσαν, μ’ έμαθαν
Υπηρέτες να΄χω και μου διδάξανε την τέχνη να δίνω διαταγές. …

Μαθητής ακόμη στο Γυμνάσιο (1908-1916) δημοσιεύει τα πρώτα του κείμενα, ποιήματα και διηγήσεις, στο περιοδικό του σχολείου του και στην τοπική εφημερίδα. Ο αρχισυντάκτης της θα διηγηθεί πολύ αργότερα σε ένα άρθρο του με τίτλο Πως ανακάλυψα τον Μπρεχτ, την πρώτη τους συνάντηση: «…ανήκε ήδη στην αριστερά… δίψαγε για ζωή, ήταν οξυδερκής, πνεύμα ανήσυχο, δεν ενέδιδε σε συναισθηματισμούς… είχε γράψει μια έκθεση με φιλειρηνικό περιεχόμενο που παρ’ολίγο να του στοιχίσει την αποβολή του από το σχολείο…»

Το 1917, γράφεται στο τμήμα λογοτεχνίας της Φιλοσοφικής σχολής του Πανεπιστημίου Λούντβιχ Μαξιμίλιαν του Μονάχου, όπου παρακολουθεί σχεδόν αποκλειστικά τα μαθήματα του 'Αρτουρ Κούτσερ, θεατρολόγου και φίλου του Φρανκ Βέντεκιντ.

Το 1918, ιδρύεται το Κίνημα των Σπαρτακιστών. Εξέγερση και ανακήρυξη της δημοκρατίας της Βαυαρίας στο Βερολίνο. Ο Μπρεχτ αρχίζει τις σπουδές του στην ιατρική, οργανώνει μια βραδιά προς τιμήν του Βέντεκιντ που πεθαίνει την ίδια χρονιά (9 Μαρτίου) και τον Οκτώβριο επιστρατεύεται σαν νοσοκόμος. Η αγριότητα του πολέμου εγγράφεται στο ποίημα Θρύλος του νεκρού στρατιώτη, που ο ίδιος θα παρουσιάσει σε ένα καμπαρέ του Μονάχου παίζοντας κιθάρα. Όταν στις 10 Μαίου του 1933, οι Ναζί καίνε δημόσια τα έργα του, του προσάπτουν, εκτός των άλλων, και το ότι έγραψε τον «ανήθικο» θρύλο. Τότε γράφει και το πρώτο του θεατρικό έργο Βάαλ. Στο «μοναχικό» Βάαλ, «ιδιοφυή» ποιητή-τραγουδιστή που καταστρέφει τους πάντες και τελικά τον ίδιο του τον εαυτό, ο Μπρεχτ χρησιμοποιεί τα μορφικά στοιχεία του εξπρεσιονιστικού δράματος, παρωδεί το ύφος του, τον τόνο της "απαγγελίας ανθρώπου προς ανθρώπους", αντιστρέφοντας έτσι τη λειτουργία αυτού του είδους.

Με το δεύτερο θεατρικό του (1918-1920) Ταμπούρλα μέσα στη νύχτα απομακρύνεται οριστικά από την δεσπόζουσα λογοτεχνική τάση της εποχής του, τον εξπρεσιονισμό, και στρέφεται προς την πραγματικότητα: η μεταπολεμική Γερμανία, το Βερολίνο το χειμώνα του 1918, η νύχτα που οι Σπαρτακιστές έκαναν επίθεση στη συνοικία των εφημερίδων ορίζουν με ακρίβεια το χώρο και το χρόνο της δράσης. Τα πρόσωπα αποκτούν ταυτότητα και τοποθετούνται στην ιστορική πραγματικότητα. Ο ίδιος άλλωστε είχε παρακολουθήσει και βοηθήσει, χωρίς να πάρει ενεργό μέρος, το κίνημα των Σπαρτακιστών στο Μόναχο και το 'Αουγκσμπουργκ και είχε συνδεθεί με τους λογοτεχνικούς και καλλιτεχνικούς κύκλους του Μονάχου (Κάσπαρ Νέχερ, Λίον Φοϋχτβάνγκερ, Έριχ Ένγκελ, Καρόλα Νέχερ κ.ά.). Τα Ταμπούρλα ανεβαίνουν στο θέατρο Καμμερσπίλε του Μονάχου τον Σεπτέμβριο του 1922 και του χαρίζουν το Βραβείο Κλάιστ. Στην Ελλάδα το έργο παραστάθηκε για πρώτη φορά στο Θέατρο Κάππα, το 1974, σε μετάφραση Παύλου Μάτεση, σκηνοθεσία Αλέξη Σολομού, σκηνικά-κοστούμια Ιωάννας Παπαντωνίου και μουσική Μίμη Πλέσσα.

Το 1919, στις 15 Ιανουαρίου δολοφονούνται ο Καρλ Λίμπκνεχτ και η Ρόζα Λούξεμπουργκ. Ο Μπρεχτ κρατάει τη θεατρική στήλη της σοσιαλιστικής και αργότερα κομμουνιστικής εφημερίδας του 'Αουγκσμπουργκ Volkswille (Λαϊκή βούληση) έως το τέλος του 1920, και συνεργάζεται με τον δημοφιλή βαυαρό κωμικό Καρλ Βάλεντιν για τον οποίο γράφει τα μονόπρακτα Μικροαστικός γάμος, Lux in tenebris, ο Ζητιάνος ή ο Ψόφιος σκύλος, Ξορκίζει το διάβολο, το Ψάρεμα.Τον Ιούλιο γεννιέται ο Φρανκ, γιός της Πάουλα Μπανχόλτσερ και του Μπρεχτ.

Το 1921 αρχίζει τη Ζούγκλα των πόλεων και κάνει δυο χρόνια να την τελειώσει: ο Γκάργκα, υπάλληλος μιας δανειστικής βιβλιοθήκης του Σικάγου και ο Σλινκ, ξυλέμπορος, ρίχνονται σε έναν αγώνα αλληλεξόντωσης. Ο δεύτερος θέλει να αγοράσει από τον πρώτο το μοναδικό πράγμα που του ανήκει: τη γνώση του. Το έργο έχει τη δομή ενός αγώνα πυγμαχίας –προσφιλούς σπορ του Μπρεχτ- όπου ο κάθε αντίπαλος προσπαθεί να δώσει στον άλλο το τελειωτικό χτύπημα. Ο κάθε γύρος όμως μετατρέπεται σε φαύλο κύκλο κι έτσι δεν καταλήγει ποτέ στη μεγάλη σκηνή που θα έδινε τη λύση στο έργο. Ο χρόνος κυλάει και στο τελευταίο γύρο υπερισχύει ο Γκάργκα μόνο και μόνο επειδή είναι πιο νέος:

…Σημασία δεν έχει να είσαι ο πιο ισχυρός αλλά ο επιζών. Δεν μπορώ να σας νικήσω. Μπορώ μόνο να σας ποδοπατήσω στο χώμα….

Ο Λεωνίδας Τριβιζάς, με το Λαϊκό Πειραματικό Θέατρο, θα δώσει την πρώτη ελληνική εκδοχή της Ζούγκλας των πόλεων το 1979, σε μετάφραση Κώστα Σταματίου, σκηνικά- κοστούμια Γιώργου Πάτσα και μουσική επιμέλεια Λάμπρου Λιάβα.

Τον Νοέμβριο του 1923, αποτυχημένο πραξικόπημα των Χίτλερ και Λούντεντορφ, Τα ονόματα του Μπρεχτ και του Φοϋχτβάνγκερ περιλαμβάνονται στη λίστα των ατόμων που θα συλλαμβάνονταν μετά την επιβολή του πραξικοπήματος.

Η «βαυαρική» περίοδος του Μπρεχτ τελειώνει το 1923 με τη διασκευή του Εδουάρδου Β’ του Μάρλοου σε συνεργασία με τον Φόϋχτβανγκερ. Το έργο με τίτλο Η ζωή του Εδουάρδου Β’ της Αγγλίας ανεβαίνει στο Κάμμερσπιλε του Μονάχου τον Μάρτιο του 1924, σε σκηνοθεσία Μπρεχτ. Ο συγγραφέας εγκαθίσταται πλέον με τη Μαριάννα Τσοφ (παντρεύτηκαν τον Νοέμβριο του 1922) και την κόρη τους Χάννε, στο Βερολίνο, όπου γίνεται δραματουργός στο Ντόυτσες Τεάτερ του Μαξ Ράινχαρτ, ως το 1926, μαζί με τον Καρλ Τσούκμαγερ. Στο ίδιο θέατρο ο Έριχ Ένγκελ σκηνοθετεί τη Ζούγκλα των πόλεων.

Το “επικό” Θέατρο Τον Νοέμβριο του 1924 γεννιέται και ο γιός του Στέφαν από την Χελένε Βάιγκελ. Εν τω μεταξύ, η οικονομική κρίση και ο πληθωρισμός καταστρέφουν τη μεσαία τάξη και εξαθλιώνουν τις μάζες σε αντίθεση με τους μεγιστάνες της βιομηχανίας οι οποίοι πλουτίζουν καθημερινά. Ο Μπρεχτ μελετάει εξαντλητικά το μαρξισμό. Συνεργάζεται με πολλές εφημερίδες, όπου δημοσιεύει ποιήματα και σύντομες ιστορίες. Γνωρίζεται, το 1925, με τον σκηνοθέτη Έρβιν Πισκάτορ, τον ζωγράφο Τζωρτζ Γκρος και τον μποξέρ Πάουλ-Σάμσον Κέρνερ του οποίου γράφει τη βιογραφία. Συμμετέχει στην ίδρυση της «Ομάδας 1925» Στην κωμωδία του Ο 'Αντρας είναι άντρας (1924-1925) ένας φιλήσυχος φορτοεκφορτωτής, ο Γκάλυ Γκάυ, πηγαίνοντας να αγοράσει ένα ψάρι στη γυναίκα του αναγκάζεται να πάρει τη θέση ενός χαμένου στρατιώτη, του Τζεράια Τζιπ. Αν το κάνει είναι γιατί δεν έχει να χάσει τίποτα. Μπορεί να δανείσει τον εαυτό του σε οποιονδήποτε και οτιδήποτε. Δέχεται να παρασυρθεί, να μπει στο στρατό ελπίζοντας ότι θα βγάλει χρήματα. Η στολή όμως τον παγιδεύει: ο προλετάριος που ήταν μεταμορφώνεται πρώτα σε έμπορο –όταν δέχεται να πουλήσει έναν ψεύτικο ελέφαντα- και στη συνέχεια οριστικά πλέον σε στρατιώτη. Ο Γκάλυ Γκάυ βγάζει τον επικήδειό του, δεν αναγνωρίζει τη γυναίκα του και μετατρέπεται σε άγριο μιλιταριστή. Το έργο ανεβαίνει το 1928 στη Λαϊκή Σκηνή του Βερολίνου με τους Χάινριχ Γκέοργκε και Χελένε Βάιγκελ σε σκηνοθεσία Έριχ Ένγκελ. είχε προηγηθεί τον Μάρτιο του 1927 η μετάδοση του από το ραδιοφωνικό σταθμό του Βερολίνου. Το 1926, μια νέα παραλλαγή του Βάαλ, με τίτλο Βίος και πολιτεία του Βάαλ του αρσενικού, ανεβαίνει στη Νέα Σκηνή του Ντόυτσες Τεάτερ σε δική του σκηνοθεσία. Ο Μπρεχτ μιλάει για το “Επικό θέατρο”. Το 1927, ο Μπρεχτ εκδίδει το Προσευχητάρι του Μπέρτολτ Μπρεχτ, μια συλλογή ποιημάτων που τον προηγούμενο χρόνο είχαν κυκλοφορήσει ως Προσευχητάρι της τσέπης. Πρόκειται ουσιαστικά για τη διαθήκη του Μπρεχτ της πρώτης περιόδου. Στην “Εισαγωγή”, ο συγγραφέας δίνει στον αναγνώστη οδηγίες χρήσης των ποιημάτων αυτών. διαιρεί τη συλλογή σε πέντε μέρη: Δεήσεις, Ασκήσεις, Χρονικά, Ψαλμοί και τραγούδια του Μαχαγκόννυ, Μικρό ημερολόγιο των θανόντων. Η συλλογή κλείνει με το Κατά της πλάνης, ποίημα που θα πρέπει να ξαναδιαβάζεται μετά από κάθε ανάγνωση μιας περικοπής του βιβλίου και με ένα Συμπλήρωμα. Το Προσευχητάρι “αποτελεί το ανίερο αντίστοιχο της μικρής σύνοψης προτεσταντικών ύμνων στην οποία ο πιστός μπορεί να βρεί τροπάρια κατάλληλα για κάθε περίσταση της ζωής. Το έργο όμως ξεπερνάει την παρωδία: είναι πιο κοντά στα γραφτά του Λούθηρου… αποτελεί ένα στοχασμό στραμμένο προς τη ματαιότητα και τη μηδαμινότητα του κόσμου –σε σύγκριση, όχι με την παντοδυναμία του Θεού, αλλά με τη δόξα μιας Φύσης που όλα τα καταβροχθίζει, που μέσα της ο άνθρωπος δε είναι παρά περαστικός και όπου πόλεις και αυτοκρατορίες εξαφανίζονται, ενώ συνεχίζουν, μέσα στην αποσύνθεση, να διαδέχονται η μία την άλλη οι μεταμορφώσεις των ανθρώπων και των πραγμάτων”. Την ίδια χρονιά παίρνει διαζύγιο από την Μαριάννα Τσοφ. Παράλληλα, συνεργάζεται με τον συνθέτη Κουρτ Βάιλ: το Μικρό Μαχαγκόννυ, πυρήνας της μετέπειτα όπεράς τους 'Ανοδος και πτώση της πόλης Μαχαγκόννυ, παίζεται τον Ιούλιο στο φεστιβάλ σύγχρονης μουσικής του Μπάντεν – Μπάντεν. Η συνεργασία τους συνεχίζεται και στην Όπερα της πεντάρας, διασκευή του έργου του Τζων Γκαίυ Η όπερα του ζητιάνου, που μετέφρασε η Ελίζαμπετ Χάουπτμαν. Παρουσιάζεται στις 31 Αυγούστου του 1928 στο Σιφμπάουερνταμ Τεάτερ του Βερολίνου -θέατρο που έμελλε να γίνει από το 1954 η έδρα του θιάσου του Μπρεχτ, του Μπερλίνερ Ανσάμπλ- σε σκηνοθεσία Έριχ Ένγκελ, σκηνικά Κάσπαρ Νέχερ, με τους Χάραλντ Πάουλσεν, Ρόζα Βαλέτι, Έριχ Πόντο και Λότε Λένια στους βασικούς ρόλους.

Μισό αιώνα μετά, ο κ. Κόινερ του Μπρεχτ είναι επίκαιρος

Ξαναδιάβασα πριν λίγες μέρες το εξαιρετικό αυτό βιβλίο του αγαπημένου Μπ.Μπρεχτ και παραθέτω το σχόλιο του Κώστα Καλφόπουλου γιτί καλύπτει απόλυτα και τη δική μου άποψη

Ποιος είναι (στην πραγματικότητα) ο κύριος Κόινερ; Ο κ. Κανείς; Ο κ. Κοινός; Η λογοτεχνική - διδακτική μετεμψύχωση του καφκικού Κ.; Ο Μπέρτολτ Μπρεχτ, με τη δάνεια μάσκα του θεάτρου Νο στη δυτική διαλεκτική του εκδοχή; Ενας άλλος «άνθρωπος χωρίς ιδιότητες» ή ένας «παραχαράκτης»; Πενήντα χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου Γερμανού δραματουργού και ποιητή, οι «Iστορίες του κυρίου Κόινερ» κυκλοφόρησαν εμπλουτισμένες με νέα κεφάλαια και υλικό από τα κατάλοιπα του αρχείου Μπρεχτ, καθώς επανεκδόθηκαν από τις εκδόσεις Ζούρκαμπ (εκεί όπου ο Μπρεχτ εμπιστεύθηκε το σύνολο του έργου του), στη λεγόμενη «έκδοση της Ζυρίχης» (Z­rcher Fassung).

Ο Μπρεχτ αρέσκετο σε παραβολές και παραμύθια, χωρίς να αποκλίνει από τον διδακτισμό της «στρατευμένης τέχνης», καλύπτοντας παράλληλα εντέχνως τις ενστάσεις του απέναντι στα κομματικά θέσφατα, αλλά και τις στρεβλώσεις της σοσιαλιστικής ουτοπίας στη σοβιετική ολοκλήρωσή της, όπως τις γνωρίζουμε στο «Με-Τι. Το βιβλίο των αλλαγών».

Η επανέκδοση των «ιστοριών του κ. Κόυνερ» συμπίπτουν με την επέτειο των 80 χρόνων από τότε που γράφτηκε η πρώτη παραβολή («Ο κ. Κόυνερ και οι εφημερίδες», 1926) και συμπληρώνουν τα πενήντα χρόνια από τον πρόωρο θάνατο του δημιουργού τους, που φέτος πάντως δεν εορτάστηκαν με την ίδια εκδοτική και φιλολογική εκρηκτικότητα της γενέθλιας επετείου. Το βιβλίο ξεφεύγει από το «εκδοτικό παράδειγμα» της παράδοσης που δημιούργησαν οι εκδόσεις Ζούρκαμπ, τα «βιβλία τσέπης», που προτιμούσε και ο ίδιος ο Μπρεχτ να εκδίδονται τα έργα του, εξυπηρετώντας τις ανάγκες που προκύπτουν από το πλούσιο αρχειακό υλικό, το οποίο εμπλουτίζει την αρχική έκδοση, όπως την γνωρίσαμε και στην ελληνική μετάφραση του Πέτρου Μάρκαρη, αρχικά στις εκδόσεις Κείμενα (1971) και μετέπειτα από τις εκδόσεις Θεμέλιο (1978). Μαζί με νέες ιστορίες από τα κατάλοιπα του συγγραφέα, παραλλαγές των οποίων υπάρχουν και στο «Βιβλίο των αλλαγών», η έκδοση παρουσιάζει για πρώτη φορά τη φωτομηχανική αναπαραγωγή των ιστοριών, με τις παρεμβάσεις και τις διορθώσεις του Μπρεχτ, από τα χρόνια της εξορίας του στη Δανία, που εντοπίστηκαν σε έναν ξεχωριστό φάκελο, στο εξώφυλλο του οποίου είχε αναγράψει «Η αλήθεια το σπίτι μου και το αυτοκίνητό μου!», δηλ. τα αναγκαία αγαθά, μαζί φυσικά με το θέατρο, που του στέρησε ο εθνικοσοσιαλισμός.

Ο αναγνώστης δεν κρατά στα χέρια του απλώς ένα ακόμα δείγμα γραφής από το πολυσχιδές έργο ενός σημαντικού πρεσβευτή του «γερμανικού πνεύματος». Η «έκδοση της Ζυρίχης» επικαιροποιεί μία «περσόνα» του Μπέρτολτ Μπρεχτ, που προτείνει μια στάση ζωής, μεταξύ ασκητισμού και υπόγειας ανατρεπτικότητας, εξαιρετικά χρήσιμης, αλλά και γόνιμης, ιδιαίτερα στους σημερινούς «σκοτεινούς καιρούς».

milan koundera

Πως ''ανακουφίζονται'' οι ποδηλάτες στη διάρκεια ενός μονοήμερου αγώνα ή ενός ετάπ

Μίλαν Κούντερα, «Το αστείο»

Το κωμικό στοιχείο εμπεριέχεται σε κάθε είδος εξουσίας, όπως και σε πολλές μορφές ατομικής και κοινωνικής συμπεριφοράς. Αλλωστε από τον τρόπο με τον οποίο οι παρενέργειές του επεκτείνονται στη συνείδηση και στον ψυχικό βίο εξαρτάται συχνά και η εικόνα που σχηματίζουμε για τον κόσμο. Επομένως η διακωμώδηση, ως πράξη ατομικής απελευθέρωσης εξ ορισμού, είναι αδύνατο να μείνει χωρίς συνέπειες. Ο σημερινός αναγνώστης διαβάζοντας το Αστείο του Μίλαν Κούντερα αυτό πρωτίστως εισπράττει. Οταν το βιβλίο πρωτοκυκλοφόρησε το 1967, την περίοδο της Ανοιξης της Πράγας, θεωρήθηκε το σημαντικότερο μεταπολεμικό πολιτικό μυθιστόρημα που κατήγγελλε το σοβιετικό σύστημα και τον συναφή ολοκληρωτισμό χωρίς να καταφεύγει στα φτηνά τεχνάσματα της προπαγάνδας αλλά μόνο στην ευφυή - και αυθεντικά πεζογραφική - υπόθεσή του: ο κεντρικός ήρωας, ο 20χρονος Λούντβιχ Γιαχν, στέλνει στη φίλη του μια κάρτα όπου αστεϊζόμενος της γράφει: «Ο οπτιμισμός είναι το όπιο του λαού. Το υγιές πνεύμα βρωμάει βλακεία. Ζήτω ο Τρότσκι». Από εδώ και πέρα η ζωή του παίρνει τον κατήφορο. Η φίλη του δεν καταλαβαίνει από αστεία. Τον ίδιο τον διαγράφουν από το κόμμα. Στον στρατό τον στέλνουν σε τάγμα ανεπιθύμητων και υπηρετεί τη θητεία του δουλεύοντας στα ορυχεία, όπου και μένει τρία επιπλέον χρόνια, «εθελοντικά». Το μέλλον του, η ιστορία της ζωής του, είχε σχεδιαστεί πάνω σε ένα αστείο, σε ένα λάθος, τις συνέπειες του οποίου θα πρέπει να εξαλείψει πάση θυσία. Τόσο ο ίδιος όσο και τα υπόλοιπα κεντρικά πρόσωπα της αφήγησης (ο Γιάροσλαβ, η Ελενα, ο Κόστκα) γίνονται άλλοι άνθρωποι, δηλαδή εκείνοι που όντως ήταν αλλά δεν το ήξεραν.

Την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου οι μυστικές υπηρεσίες της Δύσης πίστευαν ότι μόνο εν ονόματι της θρησκείας ήταν δυνατόν να αναληφθεί οποιαδήποτε εκστρατεία εναντίον του κομμουνισμού. Αλλά στο μυθιστόρημα του Κούντερα, όπου τα καφκικά και τα φροϋδικά στοιχεία αφθονούν ορίζοντας και το πεδίο των ατομικών σχέσεων, η θρησκεία εμφανίζεται ως αρνητικό της ιδεολογίας - και αντιστρόφως. Αυτό προκύπτει από τη διαδικασία των απανωτών σχολιασμών - βασικό γνώρισμα της πεζογραφικής τέχνης του Κούντερα. Η διαδικασία αυτή προωθεί και δεν επιβραδύνει ούτε στιγμή την αφήγηση. Τα σχόλια είναι δραστικά, αναφέρονται πάντα στο παρόν, έστω και αν αντλούνται από το παρελθόν, και σε κανένα σημείο δεν λειτουργούν απολογιστικά. Αντιθέτως, δυναμώνουν τις περιγραφές πλουτίζοντάς τες με το εσωτερικό νόημα που υποκρύπτει κάθε αναπαράσταση. Είναι το υπόστρωμα της θέας, όπου θεμελιώνεται ο μύθος και όπου το θέμα συναντά το νόημά του.

Η ειρωνεία, η αμφιθυμία, η δυσθυμία και η διπλή κίνηση στον χρόνο (από την ατομική ζωή στο κοινωνικό γίγνεσθαι και αντιστρόφως) αποτελούν αδιαμφισβήτητα χαρακτηριστικά της αφηγηματικής όσμωσης και της διάβρωσης του λόγου από μια σειρά αιτίων που καταρρακώνονται εξαιτίας των γεγονότων. Ο συγγραφέας μέσω των ηρώων του χαμογελά και μορφάζει ταυτοχρόνως. Ετσι η ειρωνεία συνιστά και μορφή σωτηρίας. Ο αναπόφευκτος κυνισμός τρέφει τη μελαγχολική σκιά, τον άλλο εαυτό, την άλλη ζωή, το πικρό γέλιο, κυρίαρχο σε όλο το έργο του Κούντερα. Το Αστείο είναι σημαντικό μυθιστόρημα όχι μόνο καθαυτό αλλά και επειδή θέτει όλα τα ζητήματα που θα αποτελέσουν τις θεματικές περιοχές των κατοπινών του έργων. Εδώ αναπτύσσονται για πρώτη φορά στις πολιτικές παρυφές οι υπαρξιακές παράμετροι του άγχους: η αφασία και η λήθη μέσα από την οποία αλιεύουμε τις αναμνήσεις και τον κλεμμένο μας χρόνο. Επιπλέον, καθώς υπάρχουν τέσσερις αφηγητές, πρόκειται για το πρώτο «τζαζ» μυθιστόρημα της Ευρώπης, το οποίο μάλιστα δεν αφίσταται του ρεαλιστικού του πυρήνα. Είναι σαν να γράφτηκε σήμερα.

Επιλογή ποδηλάτου δρόμου

Bασίλης Pοζάκης mbike

Επιλογή ποδηλάτου δρόμου

Η σωστή επιλογή του ποδηλάτου δρόμου είναι αποφασιστικός παράγοντας για να μπορέσει κάποιος αργότερα να «χαρεί» το νέο του απόκτημα. Υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια με βάση τα οποία θα πρέπει να επιλέξετε υλικό πλαισίου, μέγεθος αλλά και περιφερειακά ώστε να μη βρεθείτε ποτέ στη δυσάρεστη θέση να μετανιώσετε για την αρχική και ίσως βιαστική επιλογή σας.

Tα ποδήλατα δρόμου προορίζονται για γρήγορη κίνηση σε άσφαλτο. Χαρακτηριστικό τους είναι, η ακρίβεια κινήσεων από μικροχειρισμούς του αναβάτη και η νευρικότητα στην απόκριση σε σχέση με τα ποδήλατα βουνού που είναι πιο «αδρά» στη συμπεριφορά τους. Οι μεγάλες ταχύτητες απαιτούν αεροδυναμική στάση του αναβάτη που είναι επόμενο ότι θα είναι άβολη. Όσο πιο σωστή επιλογή έχει γίνει στο σκελετό και αυτός ταιριάζει απόλυτα στο σωματικό σας μέγεθος, τόσο πιο «υγιεινά» θα προπονείστε και θα προσαρμοστείτε σε αυτό. Τα κριτήρια είναι το ύψος του κάθετου και το μήκος του οριζόντιου σωλήνα. Τι πρέπει να γνωρίζετε προτού επιλέξετε μέγεθος σκελετού.

1) Να βρείτε το ύψος του καβάλου. Σταθείτε με την πλάτη στον τοίχο και σημειώστε το ανώτατο σημείο που φτάνει ο καβάλος σας. Κατόπιν μετρήστε από το πάτωμα την απόσταση αυτή.

2) Υπολογίστε με βάση τη φόρμουλα: Ύψος καβάλου σε εκατοστά x 0,66 και προσθέστε 2 εκατοστά (για την απόσταση μέχρι το πάνω μέρος της μούγας) στο αποτέλεσμα. Το αποτέλεσμα είναι το ιδανικό, για σας, ύψος σκελετού που μετριέται από το κέντρο της μεσαίας τριβής μέχρι το πάνω μέρος του κάθετου σωλήνα. Η πρακτική μέθοδος μέτρησης στο κατάστημα είναι, να ακουμπά η φτέρνα με τεντωμένο πόδι, το πετάλι στο κατώτατο σημείο του, χωρίς να ξεφεύγει η λεκάνη στα πλάγια.

Στη συνέχεια βάλτε τον πήχη σας παράλληλα με τον οριζόντιο σωλήνα. Το άκρο των δακτύλων πρέπει μόλις να ακουμπάει το λαιμό, αν όχι, είναι ο σκελετός μεγάλος για σας. Επιλέξτε σε αυτή τη περίπτωση ένα σκελετό με κοντύτερο οριζόντιο σωλήνα. Θα πρέπει όμως όταν κάθεστε στην αεροδυναμική θέση, να υπάρχει περιθώριο μεταξύ αγκώνα και γόνατος και μην το ξεχνάτε αυτό γιατί όταν ποδηλατείτε θα «βρίσκουν» μεταξύ τους. Το είδος του πλαισίου που θα αγοράσετε εξαρτάται από πόσα χρήματα θέλετε να διαθέσετε. Το κόστος καθορίζεται από το υλικό που είναι κατασκευασμένο και επεξεργασμένο το πλαίσιο αλλά και των περιφερειακών εξαρτημάτων που το «ντύνουν».

Αν θα επιλέξετε τη φινέτσα (Campagnollo) ή την ακρίβεια (Shimano) είναι θέμα γούστου και στυλ, καθώς τεχνικά και οικονομικά δεν υπάρχουν μεγάλες διαφορές. Οι τεχνοκράτες κατά κύριο λόγο αποφασίζουν για τους Ιάπωνες οι δε «αισθηματικοί» και λάτρεις τις ευρωπαϊκής κουλτούρας μάλλον για τους Ιταλούς. Ένα μικρό προβάδισμα σε θέματα άνεσης, αλλαγής ταχυτήτων έχει η Shimano. Και οι δυο εταιρίες έχουν να προσφέρουν πολύ καλά εξαρτήματα για όλες τις κατηγορίες, από αρχάριο μέχρι και επαγγελματία αθλητή (βλέπε πίνακα). Ανάλογα με τη χρήση που σκοπεύετε να κάνετε, υπάρχει και η αντίστοιχη κατηγορία εξαρτημάτων και φυσικά αντίστοιχες είναι και οι τιμές.

B. Ρυθμίσεις στο ποδήλατο δρόμου

Η «τελική πινελιά» μετά τη σωστή επιλογή σκελετού

Επιλέγοντας τις στάνταρ επιπλέον ρυθμίσεις , μπορεί κανείς να ανεχθεί κάποιες αποκλίσεις με βάση προσωπικά του δεδομένα, όπως κάποιο τραυματισμό ή σωματότυπο. Η θέση στο ποδήλατο δρόμου είναι αρκετά πιο σύνθετη από αυτή στο ποδήλατο βουνού. Κατά καιρούς έχει απασχολήσει επιστήμες όπως η μηχανική, προπονητική, βιομηχανική και εργοφυσιολογία. Όπως ο δρομέας έχει το προσωπικό του στυλ, γιατί να μην έχει και ο ποδηλάτης το δικό του στυλ στο πεταλάρισμα; Αυτό όμως δεν θα πρέπει να ξεφεύγει από τη βασική τεχνική και τη σωστή θέση πάνω στο ποδήλατο, μικρές αποκλίσεις μπορεί να υπάρξουν, αρκεί να μην επηρεάζουν την εργονομία των κινήσεων. Εφόσον έχει γίνει σωστή επιλογή στο μέγεθος του σκελετού , οι ρυθμίσεις αφορούν:

Το ύψος της σέλας

Το ύψος της σέλας ρυθμίζεται έτσι ώστε, να ακουμπά η φτέρνα με τεντωμένο πόδι, το πετάλι στο κατώτερό του σημείο, χωρίς να ξεφεύγει η λεκάνη στα πλάγια. Αποκλίσεις:

Tη σέλα τοποθετούν λίγο ψηλότερα:

1. Ποδηλάτες με προβλήματα στα γόνατα, έτσι ώστε να μη λυγίζουν πολύ το γόνατο κατά το πεταλάρισμα.

2. Ποδηλάτες με χαμηλές συχνότητες πεταλαρίσματος. Με την επιπλέον έκταση της άρθρωσης του γόνατος υπάρχει καλύτερη εφαρμογή δύναμης.

3. Ποδηλάτες που τείνουν να ξεφεύγει η λεκάνη τους στα πλάγια. Προσπαθούν με αυτό τον τρόπο να βάλουν περισσότερη δύναμη στο πεντάλ, κάτι που μακρόχρονα οδηγεί σε κόπωση και γρήγορη συσσώρευση γαλακτικού οξέως στους μύες, λόγω της υπερβολικής τους ενεργοποίησης.

Το ύψος της σέλας τοποθετούν ελαφρά χαμηλότερα:

1. Ποδηλάτες με υψηλή συχνότητα πεταλαρίσματος, γιατί ένα πόδι που βρίσκεται σε υπερέκταση εμποδίζει τη ροή της κίνησης.

Tην απόσταση σέλας - τιμονιού

Η σέλα πρέπει να είναι έτσι ρυθμισμένη, ώστε ένα νήμα της στάθμης, που ξεκινά από το έξω μέρος του γόνατος, εφαπτόμενο στην επιγονατίδα, να περνά ακριβώς από το κέντρο του πεντάλ. Ένας άλλος τρόπος προσδιορισμού θέσης, είναι η τοποθέτηση της σέλας ώστε αν βάλουμε το νήμα της στάθμης στη μύτη της, να περνά πίσω από τη μεσαία τριβή σε απόσταση ίση με το 1/10 του ύψους του πλαισίου. Αποκλίσεις:

Τη σέλα τοποθετούν λίγο πιο πίσω:

1. Ποδηλάτες με μακρύς μηρούς. Όταν κάθονται στη σέλα, βγαίνουν τα γόνατα τους πιο μπροστά από τα πεντάλ, μειώνοντας τη δυνατότητα εφαρμογής δύναμης.

2. Ποδηλάτες που οδηγούν με βαριά πατήματα, όπου μπορούν να πατούν πιο δυνατά μπροστά / κάτω από το να τραβούν πίσω / επάνω.

3. Ψηλοί ποδηλάτες σε μικρό σκελετό ποδηλάτου, που αναγκάζονται να «διπλώσουν».

Τη σέλα τοποθετούν λίγο πιο μπροστά:

1. Ποδηλάτες με υψηλή συχνότητα πεταλαρίσματος, που δε θέλουν να χαλάσει η ροή της κίνησης, από την πλήρη έκταση.

2. Όσοι ποδηλατούν «τουριστικά» ή για μετακίνηση και έχουν πολύ ψηλά το τιμόνι, για να μοιράσουν το βάρος και στους δύο τροχούς.

Την κλίση της σέλας

Η σέλα πρέπει να είναι σε πλήρη παραλληλία με το έδαφος.

Τη σέλα τοποθετούν με ελαφρά κλίση προς τα κάτω:

1. Ποδηλάτες με χαμηλά κατεβασμένο τιμόνι. Η λεκάνη μπορεί έτσι να κλίνει λίγο προς τα κάτω και να εμποδίζει το συνεχές χτύπημα των μηρών στο στήθος.

2. Ποδηλάτες, τους οποίους ενοχλεί η συνεχής πίεση, μεταφέροντας το βάρος περισσότερο στα οστά της λεκάνης.

Τη σέλα τοποθετούν με ελαφρά κλίση προς τα πάνω:

1.Ποδηλάτες που έχουν πόνους στα οστά της λεκάνης και μεταβιβάζουν το βάρος πιο μπροστά.

Τη σταθερή απόσταση σέλας - τιμονιού

Η κανονική απόσταση είναι ένα μήκος πήχη, δηλαδή ο αγκώνας ακουμπά τη μύτη της σέλας και τα δάκτυλα στο λαιμό. Αποκλίσεις:

1. Ποδηλάτες αγώνων επιτρέπεται να έχουν μεταξύ δακτύλων και λαιμού ένα κενό 5-10 εκατοστών. Η στάση τους είναι «χαμηλότερη»και αεροδυναμική.

2. Ποδηλάτες με πόνους στη μέση μικραίνουν την απόσταση, για να κάθονται πιο όρθιοι.

Το ύψος του τιμονιού

Το τιμόνι πρέπει να βρίσκεται ελάχιστα κάτω από το ύψος της σέλας. Αποκλίσεις:

1. Οι αθλητές κατεβάζουν το τιμόνι μέχρι και 10 εκατοστά για να επιτύχουν αεροδυναμική στάση και να έχουν καλύτερη εργονομία κατά το ορθοπέταλο. Χρειάζεται όμως προσοχή όταν κάποιος έχει καιρό να ποδηλατήσει ή αν είναι αρχάριος πρέπει να προσαρμοστεί κατεβάζοντας το τιμόνι σταδιακά. Αλλιώς θα οδηγεί με τεντωμένα χέρια και δε θα έχει καλή αίσθηση στο οδήγημα. Όλοι οι κραδασμοί πηγαίνουν στην κλείδα και το κεφάλι.

2. Ποδηλάτες με πόνους στη μέση ανεβάζουν το τιμόνι πιο ψηλά, για να μην καμπουριάζουν τόσο πολύ.

Τα άκρα του τιμονιού

Γενικά τοποθετείται το τιμόνι έτσι, ώστε τα άκρα του να είναι παράλληλα με το έδαφος. Αποκλίσεις: Μόνο οι αθλητές τα κατεβάζουν λίγο προς τα χαμηλά για να έχουν μια πιο εργονομική λαβή. Αυτοί που κάνουν απλά βόλτα τα ανεβάζουν για να έχουν καλύτερη λαβή πιάνοντας τα φρένα.

Τη θέση του ποδιού στο πεντάλ

Ιδανικό είναι όταν το πόδι έρχεται παράλληλα με το βραχίονα... εδώ όμως θα πρέπει να παρατηρήσει κανείς πως περπατά. Αν περπατά με τις μύτες των δακτύλων να στρέφονται προς τα έξω, θα πρέπει να πατά και στο πεντάλ με τον ιδιο τρόπο, διαφορετικά θα καταστρέψει τα γόνατα και τους συνδέσμους του.

Τη θέση του πέλματος πάνω στο πεντάλ

Γενικά το μετατάρσιο πρέπει να είναι πάνω από τον άξονα του πεντάλ.. Αποκλίσεις:

1. Ποδηλάτες με δυνατούς γαστροκνήμιους όπως οι τριαθλητές ή παλιοί δρομείς τοποθετούν το πέλμα λίγο πιο πίσω από τον άξονα του πεντάλ.

2. Ποδηλάτες που έχουν σκελετό με λίγο περιθώριο, ώστε να μην βρίσκει η μύτη του παπουτσιού στο μπροστινό λάστιχο, επίσης τοποθετούν το πέλμα λίγο πιο πίσω από τον άξονα του πεντάλ.

3. Όσοι έχουν προβλήματα στους αχίλλειους τένοντες, τους προφυλάσσουν πατώντας πιο μπροστά.

Το μήκος του βραχίονα

Ιδανικό είναι όταν οι βραχίονες αποτελούν το 1/10 του σωματικού ύψους. Ποδηλάτες με ύψος 165-180 οδηγούν γενικά με βραχίονες 170εκ. Πιο κοντοί χρειάζονται πιο κοντούς, αντίθετα οι πιο ψηλοί μακρίτερους.

Οι μεγάλες ταχύτητες απαιτούν αεροδυναμική στάση του αναβάτη που είναι επόμενο ότι θα είναι άβολη. H σωστή επιλογή ποδηλάτου θα εξασφαλίσει τη γρήγορη προσαρμογή και την αποδοτική προπόνηση

Ρολάροντας στο σπίτι

Βασίλης Κρομμύδας, coachingservices.gr

Αποκτώντας την γνώση για το πως πρέπει να κάνεις προπόνηση στο εργόμετρο, μπορείς να ελαττώσεις τις χαμένες προπονήσεις το χειμώνα.

Δεκέμβρης, ένας μήνας που ενώ ο περισσότερος κόσμος είναι εν αναμονή των εορτών των Χριστουγέννων και θα ήθελε λίγα κρύα και χιόνια, αντιθέτως κάποιοι άλλοι όπως οι ποδηλάτες παρακαλούν για μερικές ηλιαχτίδες και καλό καιρό μιας και ο άσχημος καιρός και το σκοτάδι που πέφτει νωρίς, δεν δίνει πολλά περιθώρια για προπονήσεις έξω. Έτσι αναγκάζεστε να αντιμετωπίζετε καθημερινά έναν από τους άσπονδους εχθρούς σας, το εργόμετρο .

Μήπως όμως δεν είναι έτσι και είναι καιρός να δείτε και την άλλη όψη του νομίσματος; Υπάρχουν αρκετοί από εσάς που ευχαριστιούνται αυτή τη μοναχική μορφή προπόνησης, ενώ άλλοι είναι ευγνώμονες που χάρη σε αυτή την ΄΄ ανακάλυψη΄΄ ,δεν αναγκάζονται να αποχωριστούν το αγαπημένο τους άθλημα τη περίοδο του χειμώνα.
Η προπόνηση ποδηλασίας σε εσωτερικό χώρο, παρόλο που είναι μονότονη και μια από τις πιο βαρετές δραστηριότητες, έχει αδιαμφισβήτητα πλεονεκτήματα, όταν χρησιμοποιείται σωστά, και μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό στοιχείο ενός προγράμματος προπόνησης, ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες.

Τα πλεονεκτήματα που σας δίνει η προπόνηση στο εργόμετρο είναι οι Ελεγχόμενες συνθήκες προπόνησης, η αποκατάσταση μετά από μια δύσκολη προπόνηση που τελειώνει σε ανηφόρα ή μετά από αγώνα, η εξοικονόμηση χρόνου ιδιαίτερα για τους αθλητές με πολλές υποχρεώσεις και πολύ περιορισμένο χρόνο για προπόνηση, η δυνατότητα να κάνετε με ασφάλεια ασκήσεις τεχνικής που βελτιώνουν το στροφάρισμα, προπονήσεις με μεγάλες εντάσεις μιας και στο εργόμετρο δίνεται η δυνατότητα καλύτερης συγκέντρωσης λόγω έλλειψης των κινδύνων που επιφυλάσσουν οι δρόμοι, και τέλος για τους τριαθλητές, τους δίνεται η δυνατότητα να κάνουν συνδυασμένες προπονήσεις στη πισίνα ή στο στίβο.

Και μην νομίζετε ότι η μονοτονία που πολλές φορές σας αποτρέπει από τη προπόνηση στο εργόμετρο δεν μπορεί να καταπολεμηθεί. Μπορείτε να κάνετε την προπόνηση στο εργόμετρο περισσότερο διασκεδαστική και ενδιαφέρουσα, κάνοντας ομαδική προπόνηση μαζί με κάποιον / ους φίλους σας στον ίδιο χώρο, κάνοντας μια δομημένη προπόνηση με ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα και όχι απλώς να γυρίζετε τα πόδια σας, χρησιμοποιήστε παλμογράφο για να βλέπετε την αντίδραση της καρδιάς στα διαφορετικά μυϊκά ερεθίσματα, ακούστε μουσική ή βάλτε να δείτε ένα βίντεο από ένα αγαπημένο σας εταπ του γύρου Γαλλίας.

Τέλος, φροντίστε να κάνετε εργόμετρο σε έναν καλά αεριζόμενο χώρο, κι αν δεν υπάρχει τέτοιος χώρος, μπορείτε να βάλετε έναν ανεμιστήρα, να πίνετε σε τακτά χρονικά διαστήματα υγρά με ισοτονικό ρόφημα, και να χρησιμοποιείτε πετσέτες για εσάς και το ποδήλατο μιας και ο ιδρώτας που περιέχει άλατα πέφτοντας επάνω μπορεί να το φθείρουν.

Η προπόνηση στο εργόμετρο δεν είναι απλά μια στατική βόλτα, θα πρέπει να έχει ένα στόχο που, μετά το ζέσταμα, το κυρίως set θα πρέπει να εστιάζεται στη τεχνική, την αερόβια προπόνηση, προπόνηση δύναμης, γαλακτική προπόνηση κ.ο.κ. και τέλος πάντα θα πρέπει να ακολουθεί αποθεραπεία.

Έτσι παρακάτω σας προτείνουμε μερικούς τύπους προπόνησης σε εργόμετρο :


1.

10΄ ζέσταμα 95 σ/λ
10 χ ( 30΄΄ μ’ ελαφρύ πάτημα 120+ σ/λ – 60΄΄ χαλαρά )
16΄ στο 70-75% εναλλάξ 4΄ με 75 σ/λ – 4΄ με 95 σ/λ
10΄ αποθεραπεία
συνολική διάρκεια προπόνησης 50 λεπτά



2.

10΄ ζέσταμα 95 σ/λ
εναλλάξ 6 χ ( 1΄ μόνο δεξί πόδι – 1΄ μόνο αριστερό πόδι με 60-70 σ/λ )
3 χ ( 6΄ με βαρύ πάτημα 60-70 σ/λ στο 80% - 3΄ χαλαρά )
10΄ αποθεραπεία
συνολική διάρκεια προπόνησης 1 ώρα


3.

10΄ ζέσταμα 95 σ/λ
6 χ ( 45΄΄ δεξί πόδι – 45΄΄ αριστερό πόδι 60-70 σ/λ – 30΄΄ στροφάρισμα 120+ σ/λ –
60΄΄ χαλαρά )
6 χ ( 2΄ στο 85-90% με 90-95 σ/λ – 1΄ χαλαρά )
10΄ αποθεραπεία
συνολική διάρκεια προπόνησης 55 λεπτά


4.

10΄ ζέσταμα 95 σ/λ
6 χ ( 2΄ με βαρύ πάτημα 60-70 σ/λ + 30΄΄ μ’ ελαφρύ πάτημα 120+ σ/λ – 60΄΄ χαλαρά )
5 χ ( 3΄ στο 80-85 % 80-90 σ/λ + 30΄΄ max – 3΄ χαλαρά )
10΄ αποθεραπεία
συνολική διάρκεια προπόνησης 1: 10 λεπτά

Προπόνηση για ανηφόρες

Βασίλης Κρομμύδας
www.coachingservices.gr

Ήξερα πως η διαδρομή του αγώνα είχε πολλές ανηφόρες και πως έπρεπε να είμαι έτοιμος να τις αντιμετωπίσω. Έψαξα να βρω τις δυσκολότερες διαδρομές για προπόνηση. Πίστευα πως αν προπονηθώ στις σκληρότερες ανηφόρες γύρω από την περιοχή που έμενα, θα ήμουν έτοιμος για τον αγώνα αυτό. Ήρθε η μέρα του αγώνα και κάπου προς το τέλος της διαδρομής συνάντησα έναν άλλο ποδηλάτη και συνεχίσαμε παρέα, συζητώντας. Ανακάλυψα ότι το σπίτι του βρισκόταν σε μια περιοχή όπου δεν υπήρχε στην κυριολεξία ούτε μια ανηφόρα. Αυτό απάλυνε λίγο τον πόνο μου, γιατί σκέφτηκα πώς θα ένιωθε αυτός τα πόδια του εκείνη τη στιγμή και πώς θα ένιωθαν την επόμενη μέρα. Κάποια στιγμή χάσαμε επαφή.

Τι μπορείτε λοιπόν να κάνετε αν ζείτε σε μια Flatland και θέλετε να προετοιμασθείτε για έναν αγώνα με ανηφόρες? Γίνετε κυνηγοί ανηφόρων ή αρχιτέκτονες σχεδιασμού ανηφόρων. Για τον ποδηλάτη που κυνηγά τις ανηφόρες, υπάρχουν οι γέφυρες των εθνικών οδών, με συνήθως 4-6% κλίση, που με επαναλήψεις μπορούν να αποτελέσουν μορφή προπόνησης σε ανηφόρα. Μια άλλη μορφή είναι να βάλετε μία ή δύο ταχύτητες σκληρότερες από αυτές που συνήθως χρησιμοποιείτε, για να μιμηθείτε την αντίσταση στα πεντάλ που θα νιώθατε σε μια ανηφόρα. Προσπαθήστε να κρατήσετε τις στροφές στις 60 το λεπτό και όχι πολύ χαμηλότερα. Για μερικούς από εσάς, ο φίλος σας ο άνεμος μπορεί να δώσει κάποια επιπλέον αντίσταση. Σε κάποιο ασφαλές τμήμα του δρόμου, μπορείτε να κάνετε επαναλήψεις κόντρα στον άνεμο, να γυρίσετε και μετά να ξεκουραστείτε. Με τον ίδιο τρόπο που σχεδιάζετε τις ανηφόρες στο δρόμο βάζοντας μεγαλύτερο γρανάζι, μπορείτε να το κάνετε στο εργόμετρο. Μπορείτε είτε να αυξήσετε την αντίσταση, είτε να βάλετε μεγαλύτερο γρανάζι. Μερικοί ποδηλάτες στηρίζουν ψηλότερα την μπροστινή ρόδα για να μιμηθούν τις ανηφόρες που θα αντιμετωπίσουν . Μετά από ένα καλό ζέσταμα, τοποθετείστε τα στηρίγματα μόνο για το τμήμα των intervals. Οι περισσότεροι αφήνουν τα στηρίγματα και κατά το χαλάρωμα, επειδή είναι κουραστικό να βάζουν και να βγάζουν τα στηρίγματα. Αν έχετε πρόσβαση σε κάποιο γυμναστήριο, μερικά έχουν ποδήλατα με προγράμματα προπόνησης για ανηφόρες. Αν αποφασίσετε να χρησιμοποιήσετε κάποιο από αυτά τα ποδήλατα, ρυθμίστε τη σέλα όσο το δυνατό πλησιέστερα στη θέση της σέλας του δικού σας ποδηλάτου. Μια μεγάλη αλλαγή στη θέση του καθίσματος, σε συνδυασμό με τις εντάσεις τις προπόνησης σε ανηφόρα, μπορεί να προκαλέσει τραυματισμό. Υπάρχουν ηλεκτρονικά προπονητήρια στην αγορά, που σας επιτρέπουν να χρησιμοποιείτε το δικό σας ποδήλατο και να μιμούνται τις ανηφόρες για εσάς.

Πώς μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις ανηφόρες υπέρ σας? Καλοί τρόποι για να χρησιμοποιήσετε τις ανηφόρες είναι: (1) να αυξήσετε την ταχύτητα, (2) να βελτιώσετε το αναερόβιο κατώφλι και ταυτόχρονα να βελτιώσετε τη δύναμη, (3) να βελτιώσετε την αερόβια ικανότητα. Μια προτεινόμενη πρόοδος για ασκήσεις ανηφόρας είναι: (1) Χτίστε τη δύναμη με βάρη, ενώ δουλεύετε την ταχύτητα των ποδιών στο ποδήλατο. (2) Χρησιμοποιείτε απαλές ανηφόρες για να χτίσετε τη βασική δύναμη. (3) Κάντε επαναλήψεις στις ανηφόρες, με μικρή ξεκούραση, για να χτίσετε τη δύναμη στο αναερόβιο κατώφλι. (4) Κάντε επαναλήψεις σε ανηφόρα με μεγαλύτερη ξεκούραση, για να χτίσετε την αερόβια ικανότητα. (5) Χρησιμοποιήστε μικρότερες, πιο απότομες ανηφόρες, καθισμένοι στη σέλα και με ορθοπέταλο. Αυτό δεν συστήνεται για αρχάριους ή για όσους δεν διαθέτουν πολύ χρόνο. (6) Κάντε επίπεδα κομμάτια για να δουλέψετε την αντοχή σας. Τα στάδια (1)-(3) είναι για όλες τις αποστάσεις αγώνων.

Προτεινόμενες προπονήσεις

Πριν από οποιαδήποτε προπόνηση έντασης ή ανηφορικά κομμάτια, πάντα να κάνετε καλό ζέσταμα. Η εμπειρία σας και οι στόχοι σας θα προσδιορίσουν τον τύπο της προπόνησης σε ανηφόρα που πρέπει να κάνετε. Όταν βάζετε ανηφόρες στο πρόγραμμά σας, κάντε μόνο μία την εβδομάδα.

Βελτίωση της ταχύτητας των ποδιών

Μετά από το ζέσταμα, κάντε 4-8 x 20-30sec sprints. Στο προπονητήριο κρατήστε την αντίσταση χαμηλά ή στο ποδήλατο βάλτε χαμηλή ταχύτητα. Ο στόχος είναι να επιμείνετε στην ταχύτητα, όχι στη δύναμη. Μεταξύ των sprints, γυρίζετε τα πόδια εύκολα, μέχρι να αισθανθείτε τα πόδια σας τελείως ξεκούραστα. Στο δρόμο, χρησιμοποιείστε μια απαλή κατηφόρα για να κάνετε τα sprints και χτίστε την ταχύτητα στροφαρίσματος των ποδιών όσο πιο γρήγορα μπορείτε, χωρίς να χοροπηδάτε στη σέλα. Χαλαρά πάλι ανεβείτε την ανηφόρα.

Βασική δύναμη

Ποδηλατήστε σε μια διαδρομή με ανηφορο-κατηφόρες, κρατώντας τον καρδιακό σας ρυθμό 15-50 παλμούς κάτω από το αναερόβιο κατώφλι σας. Αυτό μπορεί να γίνει και στο εργόμετρο. Αρχίστε με ανηφόρες διάρκειας περίπου 1 λεπτού και προοδευτικά 4-6 λεπτών. Κάντε τις ενδιάμεσες κατηφόρες τόσο όσο χρειάζεστε για να νιώσετε ξεκούραστοι, μισή μέχρι μια φορά τη διάρκεια των ανηφόρων. Να είστε δημιουργικοί και να κάνετε διάφορες αποστάσεις ανηφόρων. Μπορείτε να ακούτε μουσική ή να βλέπετε τηλεόραση.

Ανηφόρες στο αναερόβιο κατώφλι

Αυτός ο τύπος επαναλήψεων γίνεται καλύτερα σε εργόμετρο, γιατί έτσι ελέγχετε ευκολότερα το μήκος της ξεκούρασης. Ξεκινάτε με απαλή κλίση, ίσως πολύ εύκολη. Μπορείτε πάντα να αυξάνετε την κλίση σταδιακά. Κάντε 4-6 x 3min, αυξάνοντας τους παλμούς σας από 8 παλμούς κάτω από το αναερόβιο κατώφλι μέχρι 3 παλμούς πάνω από το αναερόβιο κατώφλι, στροφάροντας χαλαρά για 1 λεπτό μεταξύ των επαναλήψεων. Όταν ρυθμίζετε την αντίσταση στο εργόμετρο, προσέξτε να μην βάλετε μεγάλη αντίσταση.

Ανηφόρες για αερόβια ικανότητα

Το μήκος της ανηφόρας μπορεί να ποικίλει από 1 έως 5 λεπτά. Είναι καλύτερα να ξεκινάτε με μικρής διάρκειας άσκηση και να την αυξάνετε προοδευτικά. Η διάρκεια της ξεκούρασης θα είναι ίση με τη διάρκεια της άσκησης. Όταν ξεκινάτε, κρατείστε το συνολικό χρόνο γρήγορης ποδηλασίας γύρω στα 15 λεπτά. Καθώς βελτιώνεται η φυσική σας κατάσταση, μπορείτε να τον αυξήσετε στα 30 λεπτά. Η ταχύτητά σας τότε θα ανεβάσει τον καρδιακό ρυθμό 8-10 παλμούς πάνω από το αναερόβιο κατώφλι. Το μεγαλύτερο λάθος που μπορείτε να κάνετε είναι να ξεκινήσετε πολύ γρήγορα. Πόσο συχνά έχετε προσπαθήσει να κατακτήσετε μια ανηφόρα σε μια προπόνηση ή έναν αγώνα, μόνο για να βλέπετε τους άλλους αθλητές να σας βλέπουν από την κορυφή? Μήπως ξεκινήσατε πολύ γρήγορα και κουραστήκατε πολύ γρήγορα? Τώρα είναι η ώρα να δοκιμάσετε μια νέα στρατηγική. Η στρατηγική γι? αυτό τον τύπο ανηφόρων, είναι να ξεκινήσετε με μια σταθερή ταχύτητα και ένα γρανάζι που να φαίνεται σχετικά εύκολο. Καθώς προχωρά η ανηφόρα, πηγαίνετε από το εύκολο στο προκλητικό. Έτσι αυξάνεται και ο καρδιακός σας ρυθμός. Μην προσπαθήσετε να επιτεθείτε από τη βάση της ανηφόρας και αφήσετε την ταχύτητά σας να ξεθυμάνει στην κορυφή. Φανταστείτε (αν είστε σε εργόμετρο) ή οραματισθείτε την κορυφή της ανηφόρας (αν είστε έξω) και σχεδιάστε να πάτε δυνατά στην κορυφή της. Αυτό θα σας βοηθήσει να διατηρήσετε την ταχύτητα όταν τα πράγματα δυσκολέψουν. Μπορείτε να αφήσετε τα πόδια σας να στροφάρουν και να ξεκουραστείτε στην κατηφόρα.

Ισχύς σε μικρές, απότομες ανηφόρες

Γενικά, το χτίσιμο της ισχύος με ανηφόρες πρέπει να γίνεται από έμπειρους αθλητές. Βρείτε μια ανηφόρα (ή φτιάξτε μια στο εργόμετρο) που θα σας πάρει περίπου 1,5 λεπτό να την ανεβείτε. Αρχίστε την ανηφόρα καθισμένοι με μέτρια ταχύτητα. Σταθερά αυξάνετε την ταχύτητα (και την προσπάθεια) για τα πρώτα 60sec. Στα τελευταία 30sec της ανηφόρας, κάντε τα ορθοπέταλο. Μπορεί να χρειάζεται να βάλετε ένα πιο βαρύ γρανάζι, για να γυρίζετε πιο άνετα τα πεντάλ. Στροφάρετε εύκολα στην κατηφόρα και χαλαρώστε για 3 λεπτά. Επαναλάβετε το ανέβασμα 6 φορές. Όταν κάνετε ορθοπέταλο, πρέπει να τραβάτε πάνω κατά το πίσω μέρος της κίνησης. Αν και προσπαθείτε να κάνετε κυκλική κίνηση, θα μοιάζει μάλλον με οβάλ, αλλά δεν πειράζει. Αν αισθάνεστε ότι ανεβαίνετε σκάλες, χρειάζεται να το δουλέψετε περισσότερο. Οι καλοί αναβάτες, μοιάζουν να κυλούν στην ανηφόρα. Για ένα καλό οπτικό μοντέλο, δείτε τους επαγγελματίες αναβάτες στο Γύρο Γαλλίας. Ξοδεύοντας χρόνο στις ανηφόρες, θα σας βοηθήσει να ετοιμαστείτε για αγώνες σε ανηφόρα και γρηγορότερους χρόνους.

Η τελευταία συμβουλή μου για τις ανηφόρες είναι να τις αγαπήσετε. Αν αρχίσετε να αλλάζετε στάση , στοιχηματίζω ότι θα αρχίσετε να γίνεστε δυνατότεροι αναβάτες.

Καλό κυνήγι ανηφόρων!

Φυτικές ίνες

Οι φυτικές ίνες είναι μια οικογένεια ουσιών που δεν απορροφώνται από το έντερο και η παραμονή τους, έως να αποβληθούν, συμβάλλει στην υγιεινή του εντέρου και ολόκληρου του οργανισμού.

Η καθημερινή τους κατανάλωση, σε ικανοποιητικά επίπεδα, είναι συνδεδεμένη με τη μακροβιότητα και την καλύτερη ποιότητα ζωής.

Πηγές
Ο φλοιός των καρπών των δημητριακών είναι ιδιαίτερα πλούσιος σε φυτικές ίνες καθώς και βιταμίνες Β. Ο άνθρωπος ανέκαθεν έψαχνε τεχνικές για να διαχωρίσει το φλοιό από τον υπόλοιπο καρπό. Με τη βιομηχανοποίηση, η τεχνική εξελίχτηκε υπερβολικά και πλέον δεν υπάρχει ίχνος από το φλοιό στο αλεύρι, παρά μόνο άμυλο. Έτσι, το αλεύρι και τα προϊόντα του έγιναν πολύ εύπεπτα, αλλά έχασαν σημαντικές για την υγεία μας ιδιότητες. Τα τελευταία 10-20 χρόνια πολλοί συνειδητοποίησαν τη σημασία των φυτικών ινών και στην αγορά βλέπουμε πληθώρα προϊόντων ολικής αλέσεως, όπως ρύζι, ψωμί, μακαρόνια κτλ. και αυτά πρέπει να προτιμάμε.

Επιπτώσεις για την υγεία
Έχουν γίνει εκτεταμένες μελέτες για τη διατροφή που είναι πλούσια σε φυτικές ίνες και έχουν εξαχθεί ενδιαφέροντα συμπεράσματα που αφορούν στην υγεία.
Δυσκοιλιότητα: από παλιά είναι γνωστό ότι διατροφή πλούσια σε φρούτα και λαχανικά προλαμβάνει, αλλά και θεραπεύει τη δυσκοιλιότητα. Οι φυτικές ίνες, ιδιαίτερα οι μη διαλυτές, αυξάνουν τον όγκο των κοπράνων και τα διατηρούν μαλακά μέχρι να περάσουν από το γαστρεντερικό σωλήνα.
Εκκολπώματα του εντέρου: δίαιτα φτωχή σε φυτικές ίνες οδηγεί μετά από χρόνια στη δημιουργία εκκολπωμάτων του εντέρου. Τα εκκολπώματα του εντέρου είναι πολύ συχνά στις δυτικές κοινωνίες (έως 25% του πληθυσμού άνω των 60 χρόνων) λόγω των κακών διατροφικών συνηθειών. Διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες δεν μπορεί να τα θεραπεύσει, αφού έχουν δημιουργηθεί, αλλά μπορεί να προλάβει τη δημιουργία καινούριων.
Καρκίνος του παχέος εντέρου: πολύ εντυπωσιακά αποτελέσματα στην πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου οφείλονται σε μελέτες, που συγκρίνουν δίαιτες πλούσιες σε φυτικές ίνες, με δίαιτες φτωχές σε φυτικές ίνες και έχουν πραγματοποιηθεί σε πολλές χώρες. Το συμπέρασμα συνδέεται πιθανόν με το γεγονός ότι οι φυτικές ίνες κατά κάποιο τρόπο «αραιώνουν» τις βλαβερές και τις καρκινογόνες ουσίες στο έντερο, ενώ άλλες φορές τις προσροφούν, ώστε να μην μπορούν να απορροφηθούν από το έντερο. Στις Η.ΠΑ. έχει υπολογισθεί ότι η αύξηση της ημερήσιας κατανάλωσης φυτικών ινών κατά 13 γρ. ανά άτομο θα μείωνε την επίπτωση του καρκίνου του εντέρου κατά 31%!
Καρκίνος του μαστού: τα αποτελέσματα για τον καρκίνο του μαστού στις γυναίκες δεν είναι τόσο εντυπωσιακά, αλλά πρώιμα στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχουν οφέλη από την κατανάλωση των φυτικών ινών. Αυτό δείχνει να οφείλεται σε μείωση των οιστρογόνων στο αίμα των ατόμων που ακολουθούν δίαιτα πλούσια σε φυτικές ίνες. Τα οιστρογόνα είναι ένας παράγοντας που έχει συνδεθεί με τον καρκίνο του μαστού.
Καρδιαγγειακές παθήσεις: σχετικά με τις καρδιαγγειακές παθήσεις έχουν συγκεντρωθεί μερικά στοιχεία που υποστηρίζουν ότι οι φυτικές ίνες βοηθούν στην πρόληψή τους, αλλά ακόμη μπορεί να γίνουν ένας σημαντικός παράγοντας και για την αντιμετώπισή τους. Στην προκειμένη περίπτωση αναφερόμαστε πιο πολύ στις διαλυτές φυτικές ίνες που μπορούν να περιορίσουν την απορρόφηση της χοληστερίνης από το έντερο, δημιουργώντας έτσι ένα θετικό λιπιδαιμικό προφίλ (κοινώς, μειώνουν τη χοληστερίνη). Υπάρχουν επίσης στοιχεία που υποστηρίζουν ότι μειώνουν την αρτηριακή υπέρταση, έναν άλλο παράγοντα κινδύνου για τα καρδιαγγειακά νοσήματα.
Σακχαρώδης διαβήτης: στην πρόληψη και στον έλεγχο του σακχαρώδους διαβήτη (και των δυο τύπων) είναι σημαντικός ο ρόλος τους επίσης. Ακόμα και τα άτομα που ήδη πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη μπορούν να μειώσουν τη φαρμακευτική αγωγή, ίσως και να απαλλαγούν τελείως (εννοούμε από τις ήπιες μορφές διαβήτη). Αυτό φαίνεται να οφείλεται στο γεγονός, ότι οι διαλυτές φυτικές ίνες επιβραδύνουν τη διάβαση του στομάχου και του εντέρου, καθυστερώντας έτσι την απορρόφηση των σακχάρων της τροφής και ρυθμίζοντας καλύτερα το επίπεδο του σακχάρου του αίματος.
Παχυσαρκία: η παχυσαρκία είναι μια πολυπαραγοντική νόσος και το να την αποδώσουμε εξ’ ολοκλήρου στην έλλειψη φυτικών ινών στη διατροφή δεν είναι σωστό. Παρόλα αυτά, μια σωστή διατροφή μείωσης βάρους πρέπει να στηρίζεται σε τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες.
Άλλες επιπτώσεις: τα στοιχεία που αφορούν στη μείωση του έλκους του δωδεκαδάκτυλου, του καρκίνου του στόμαχου αλλά και στη βελτίωση της άμυνας του εντέρου είναι αρκετά πρώιμα, γι’ αυτό και επιφυλασσόμαστε. Ούτως ή άλλως όμως, νομίζω ότι σας έχω ήδη πείσει, με όσα ως τώρα ανέφερα.

Το άρθρο είναι από το περιοδικό M-Bike, τεύχος Ιανουαρίου 2008